Inleiding

De Jaarstukken 2025 bestaan uit het jaarverslag (programmaverantwoording en paragrafen) en de jaarrekening (het overzicht van baten en lasten en de balans). Voor de indeling is de opzet van de Begroting 2025 gevolgd waarin 8 programma’s zijn opgenomen. In 2025 resteert na het verrekenen van budgetten met achterliggende reserves en het saldo van voorstellen met betrekking tot overheveling van budgetten naar 2026, 2027 een 2028 een vrij besteedbaar resultaat van € 7.958.040,--. Het overgebleven rekeningsaldo willen wij toevoegen aan de Reserve voor algemene doeleinden. Een nadere specificatie van de verschillen tussen begrote en gerealiseerde saldi groter dan € 50.000,-- is te vinden in paragraaf II.2. Toelichting op het overzicht van baten en lasten in de rekening van 2025.
Het rekeningsaldo vóór verwerking van mutaties in de reserves bedraagt € 61.716.156,-- positief. De belangrijkste afwijkingen, zowel positieve als negatieve, zijn over diverse programma's verdeeld.
De grotere afwijkingen die hebben geleid tot het rekeningresultaat, betreffen de volgende doelstellingen.

-   Drenthe beschikt over een sterke Nederlandse, Europese en internationale lobby en een goed ontwikkeld maatschappelijke netwerk (voordeel € 2.919.896,-- programma 1)
-   Rechtmatige, heldere, transparante en zorgvuldige besluitvorming (nadeel € 1.804.969,-- programma 1)
-   Werken aan een toekomstgerichte landbouw (nadeel € 2.267.377,-- programma 2)
-   Agrarisch natuurbeheer (nadeel € 1.253.003,-- programma 2)
-   Mooi en aangenaam Drenthe (voordeel € 2.812.097,-- programma 2)
-   Natuurherstelmaatregelen PAS (nadeel € 5.152.401,-- programma 2)
-   Versterken en behouden van Natuur en Landschap (voordeel € 1.894.170,-- programma 2)
-   Ruimtelijke ontwikkeling van Drenthe - Stads- en dorpsvernieuwing & retail (voordeel € 16.998.947,-- programma 3)
-   Ruimtelijke ontwikkeling van Drenthe mét ruimtelijke kwaliteit (voordeel € 1.859.993,-- programma 3)
-   (Inter)nationaal verbinden van de kracht van Drenthe (voordeel € 3.418.000,-- programma 4)
-   Verhogen brede welvaart en versterken samenwerking door Regio Deal Zuid- en Oost-Drenthe II 2023 2027 (voordeel € 1.087.277,-- programma 4)
-   Versterken toeristisch recreatief aanbod (voordeel € 1.192.433,-- programma 4)
-   Zorgen voor een goede mkb ondersteuning (nadeel € 1.188.040,-- programma 4)
-   Toekomstbestendige werklocaties (voordeel € 1.050.000,-- programma 4)
-   Adequaat openbaar vervoernetwerk (voordeel € 8.381.081,-- programma 5)
-   Fiets als duurzaam alternatief (voordeel € 2.308.147,-- programma 5)
-   Veilige en beschikbare vaarwegen (voordeel € 1.666.453,-- programma 5)
-   Veilige en beschikbare wegen (voordeel € 1.422.835,-- programma 5)
-   Samen richting Nul verkeersslachtoffers (voordeel € 5.721.133,-- programma 5)
-   We realiseren de hernieuwbare energiedoelen van de RES tot 2030 en de doelen van het Klimaatakkoord (voordeel € 2.112.081,-- programma 6)
-   Musea (voordeel € 1.358.496,--    programma 7)
-   Inzicht in MRB, Provinciefonds, Vennootschapsbelasting, onvoorzien en overhead (voordeel € 5.975.165,-- programma 8)
-   Directe personele inzet (nadeel € 1.892.131,-- programma 8)
-   Inzet ondersteunend personeel (voordeel € 2.319.865,-- programma 8)

De meeste voor- en nadelen worden verrekend met achterliggende reserves. Per saldo wordt € 28.805.459,-- aan de reserves toegevoegd. De stand van zaken wordt in de desbetreffende programma’s toegelicht. In de programmaverantwoording is per programma opgenomen welke bedragen worden toegevoegd/onttrokken aan de achterliggende reserves. Hierdoor is beter inzichtelijk gemaakt welke bedragen binnen de programma’s met reserves worden verrekend en welke bedragen tot de voor- en nadelen van het rekeningsaldo behoren. In de toelichting op de balans van 31 december 2025 is meer informatie over de reserves te lezen. Na verrekening met de reserves resteert een saldo van € 32.833.615,-- waarop het totaal van over te hevelen bedragen naar 2026, 2027 en 2028 (€ 24.875.575,--) in mindering is gebracht. Het vrij besteedbaar resultaat bedraagt € 7.958.040,--.

De Jaarstukken 2025 zijn onderverdeeld in het jaarverslag en de jaarrekening. Beide documenten geven Provinciale Staten (PS) de mogelijkheid om invulling te geven aan hun controlerende rol. Gedeputeerde Staten (GS) leggen door middel van de Jaarstukken 2025 verantwoording af over de uitvoering van Begroting 2025.

Het jaarverslag bestaat uit:

• de programmaverantwoording
• de paragrafen zoals voorgeschreven volgens het Besluit begroting en verantwoording.

De jaarrekening bestaat uit:

• het overzicht van baten en lasten in de rekening en de toelichting
• de balans en de toelichting
• het overzicht incidentele baten en lasten
• de verantwoording inzake de wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector
• het overzicht van de gerealiseerde baten en lasten per taakveld
• de rechtmatigheidsverantwoording

In de jaarrekening is ook de rechtmatigheidsverantwoording door het college van GS opgenomen. Deze verantwoording is door de accountant op getrouwheid gecontroleerd. De toelichting op de rechtmatigheidsverantwoording is opgenomen in de paragraaf Bedrijfsvoering.

Net als eerdere jaren is ook dit jaar het overzicht Interbestuurlijk Toezicht, kortweg IBT, opgenomen. De provincie Drenthe heeft wettelijk de taak toezicht te houden op de uitvoering van wettelijke medebewindstaken door de Drentse gemeenten op die domeinen waarvoor de provincie als toezichthoudend orgaan is aangewezen. Dit overzicht geeft het oordeel aan van de sectorale provinciale toezichthouders, zoals dat is afgestemd met de gemeenten.

Hierna beschrijven wij kort de onderdelen van de Jaarstukken 2025.

De programmaverantwoording
De programmaverantwoording is net als Begroting 2025 gebaseerd op het Coalitieakkoord 2023-2027 - "Samen bouwen we Drenthe!” De programma-indeling is:
1. Besturen en samenwerken;
2. Landelijk gebied;
3. Leefomgeving en wonen;
4. Regionale economie en werkgelegenheid;
5. Mobiliteit en bereikbaarheid;
6. Energie;
7. Levendig en sociaal;
8. Middelen en mensen.

De programma's zijn weer onderverdeeld in beleidsopgaven en vervolgens zijn die ingedeeld naar doelstellingen. In de programmaverantwoording is per programma een korte inleiding opgenomen, zoals die in de Begroting 2025 stond vermeld. Aan het begin van elk programma zijn de totale lasten en baten van het betreffende programma opgenomen. Daarbij is procentueel aangegeven wat het aandeel van het programma is ten opzichte van alle programma’s samen. Dit geeft een indicatie van het financieel belang ten opzichte van het geheel.

Beleidsopgaven
Per beleidsopgave hebben wij een inleidende tekst opgenomen. Onder de inleiding is een overzicht opgenomen met de status van de realisatie van de doelstellingen en zijn relevante feiten en cijfers vermeld. Onder het kopje "Wat heeft deze beleidsopgave gekost?" staan de baten en lasten vermeld en de verschillen ten opzichte van de begroting. Daarnaast wordt, indien van toepassing, ingegaan op ontwikkelingen met betrekking tot de beleidsopgave. Dit kan een terugblik zijn, maar ook een ontwikkeling met het oog op de toekomst die voor PS interessant kan zijn.

Doelstellingen
Per beleidsopgave wordt ingegaan op de realisatie van doelstellingen die in de Begroting 2025 zijn opgenomen. In de eerste twee kolommen zijn de doelstellingen en de toelichtingen vanuit de Begroting 2025 opgenomen. In de kolommen daarna is de status van de realisatie van de doelstellingen opgenomen samen met een toelichting op de realisatie. Die icoontjes kunnen groen, oranje of rood zijn.

Symbool   Basisbegrip/interpretatie/duiding

• Doel/resultaat wordt/is bereikt binnen de afgesproken tijd, kwaliteit en middelen en zonder noemenswaardige risico’s. In de jaarstukken wordt een toelichting gegeven op de gerealiseerde doelstellingen.

• Doel/resultaat wordt/is (mogelijk) niet gehaald binnen de afgesproken tijd en kwaliteit, maar is nog wel acceptabel. Gemeld wordt wat er wel bereikt is en er wordt een een plausibele verklaring gegeven van de afwijking.

• Het geplande is niet gerealiseerd. Doel kan alleen worden bereikt door herallocatie van middelen (meer budget). Er wordt een verklaring gegeven van de afwijking.

Hieronder is in een taartdiagram aangegeven wat de statussen zijn van de doelstellingen die in de Begroting 2025 zijn opgenomen, bij het opstellen van de Jaarrekening 2025. Geconcludeerd kan worden dat veel van de begrote doelstellingen in 2025 ook daadwerkelijk gerealiseerd zijn. Er zijn negen doelstellingen met een oranje status.

Ten slotte wordt aan het eind van elk programma aangegeven wat het beleid gekost heeft en wordt op grotere verschillen een toelichting gegeven.

Hierna volgt een overzicht van de grotere afwijkingen. De norm voor de rapportage over afwijkingen ten opzichte van de door Provinciale Staten vastgestelde begroting is bepaald op € 250.000,-- op beleidsopgaveniveau. Binnen deze beleidsopgave worden dan de afwijkingen van € 50.000,-- of meer per doelstelling toegelicht. Tevens is in het overzicht aangegeven waardoor de afwijking is veroorzaakt, in welke mate de provincie de afwijking heeft kunnen beïnvloeden en in welke mate doelen gehaald zijn. Het gaat dus niet alleen om de omvang van de afwijking. Voor de volledigheid geven we niet alleen bij onderbestedingen een toelichting, maar ook bij overschrijdingen.

De paragrafen
In de paragrafen die in het Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en Gemeenten (BBV) zijn voorgeschreven worden onderwerpen toegelicht die van belang zijn voor het inzicht in de financiële positie van de provincie. Dit is inclusief de niet verplichte paragraaf Europa. De voorschreven paragrafen bevatten een verslag van de realisatie van beleidsuitgangspunten van beheersmatige activiteiten en lokale heffingen.

Het overzicht van baten en lasten in de rekening
Via vaststelling van de begroting autoriseren Provinciale Staten (PS) het college tot het doen van uitgaven. Over de realisatie daarvan wordt in het overzicht van baten en lasten in de rekening per programma verslag gedaan. Gezien het belang van een goed inzicht in de baten en lasten, worden de baten en lasten per programma weergegeven in een afzonderlijk overzicht. Daarnaast wordt een overzicht verstrekt van de saldi per programma. In een beknopt overzicht is per programma een specificatie opgesteld. De lasten zijn daarbij positief weergegeven en baten negatief. In de kolom Verschil staat dan vervolgens het resultaat ten opzichte van de Begroting 2025 na wijziging. Zijn de bedragen in de kolom Verschil positief, dan is sprake van een voordeel en is het bedrag negatief dan betreft het een nadeel.

De balans met toelichting en de overige gegevens
Inzicht in de financiële positie is van belang, mede met het oog op de continuïteit van de provincie.
Daarom besteden wij afzonderlijk aandacht aan de financiële positie, zoals deze te bepalen is op basis van de balans. Daarnaast geven wij onder de overige gegevens, speciale aandacht aan de investeringen, de voorgeschreven verantwoording Single information en Single audit (SiSa), een overzicht IBT, etc.