3: Leefomgeving en wonen

Als provincie hebben wij een belangrijke rol in het mede bepalen hoe onze omgeving is ingericht en hoe onze bodem en ondergrond op een duurzame wijze worden gebruikt. Zijn er voldoende woningen, afgestemd op de behoefte, is er voldoende ruimte voor bedrijvigheid en duurzame energieproductie en krijgt de natuur voldoende ruimte? We willen deze ruimteclaims invullen mét ruimtelijke kwaliteit. Wij zoeken de balans in vraag en aanbod, wegen belangen en maken keuzes die in het belang zijn van de regio.
De woningbouwopgave blijft urgent. Daarvoor blijven we de nodige ondersteuning leveren om de productie op gang te houden. De regionale woondeals lopen tot en met 2030. Daarin zijn ook afspraken vastgelegd over het aandeel betaalbaar wonen. Voor de regio Noord moet 2/3 van het totaal betaalbaar zijn en voor de regio's zuidoost en zuidwest 1/3 van het totaal aan nieuw te bouwen woningen. De ontwikkeling is dat de rol van de provincie in de sturing op programmering belangrijker wordt en er meer aandacht komt voor huisvesting van specifieke doelgroepen.
Naast de inrichting van de omgeving zorgt de provincie er ook voor dat die omgeving veilig en schoon is. Zo werken wij samen met onder meer gemeenten aan een schone lucht en bodem en wordt toegezien op de productie en het transport van gevaarlijke stoffen.

- De samenwerkingsovereenkomst van het Omgevingsplatform Drenthe 2.0 (OPD) is ondertekend door 21 ketenpartners. Het penvoerderschap en het werkgeverschap van het regiebureau liggen bij de provincie Drenthe. Zo versterken we onze rol in de regionale samenwerking rondom de Omgevingswet.
- Vanuit de Regio Deal Regio Zwolle ontvingen we € 2,9 miljoen van het Rijk. Samen met gemeenten en de provincie investeren we ruim € 6 miljoen in een betere leefbaarheid en leefomgeving.
- Begin 2025 hebben we een Drents bod aangeboden aan het Rijk. Op basis van dit bod hebben wij met het Rijk een ruimtelijk arrangement afgesloten in het kader van het nationale programma NOVEX.  In dit ruimtelijk arrangement zijn verschillende afspraken gemaakt over ruimtelijke keuzes en uitvoering van beleid.
- Voor de jubileumeditie van de Eo Wijersstichting is het aanbod Ontspannen ontginningen van de regio Drenthe–Overijssel geselecteerd. Ontwerpteams werken hier aan oplossingen voor gezondheid en geluk.
- De Drentse Versnellingstafel is gelanceerd. Dit platform brengt overheden, woningcorporaties en marktpartijen samen om knelpunten in woningbouwprojecten op te lossen.
- Het format ouderenhuisvesting is in gezamenlijkheid met gemeenten vastgesteld.
- Op 24 september brachten minister Mona Keijzer en Koning Willem-Alexander een bezoek aan Assen. Samen met de gemeente Assen, de NOVEX Regio Groningen Assen en verschillende gasten werden zij bijgepraat over de uitdagingen voor wonen en leven in Drenthe.
- In december 2024 heeft het Drents Parlement de Contournota vastgesteld. Deze is, wederom in een breed participatief traject uitgewerkt naar een concept-Omgevingsvisie welke wij, te samen met de opbrengst van de consultatie ter bespreking aan de Staten hebben aangeboden.
- In november hebben bestuurders van Drentse gemeenten, woningcorporaties en provincie de handen ineen geslagen een een bestuurlijke kopgroep gevormd om de woonlobby in gezamenlijkheid verder te intensiveren.  
- Wij zijn een samenwerking gestart met verzekeraar Univé. Het gaat om het verwijderen van asbestdaken bij agrariërs, gecombineerd met een nieuw dak, zonnepanelen en een (thuis)batterij.
- Binnen de regio Groningen Assen hebben wij een nieuwe toekomstagenda vastgesteld voor de periode tot en met 2030. Hierin is een verdere focus aangebracht op de pijlers wonen, werken en mobiliteit. Daarnaast is de jaarlijkse provinciale bijdrage aan het regiofonds verlaagd met circa eenderde.

- Diverse woningbouwknelpunten belemmeren in toenemende mate de voortgang van de woondealafspraken. De belangrijkste knelpunten voor woningbouw in Drenthe zijn beschreven in de Provinciale Rapportage Randvoorwaarden Woningbouw. Zo blijft het stikstofdossier onopgelost en raakt netcongestie woningbouw sterker dan verwacht. Spuitvrije zones vormen een financiële uitdaging bij de realisatie van woonplannen, en ook herstructurering, bezwaar- en beroepsprocedures, onrendabele toppen en een tekort aan ambtelijke capaciteit zijn belangrijke knelpunten. Daarnaast staat de financiële positie van woningcorporaties onder druk, ondanks het intrekken van de huurbevriezing.  
- De uitwerking van de meerjarige strategische agenda van de Regio Zwolle en de uitwerking van de verstedelijkingsstrategie NOVEX Regio Zwolle levert nog onvoldoende concreet op hoe en op welke wijze de provincie hier een bijdrage aan kan leveren. Hierover blijven we wel constructief in gesprek.   
- De middelen van het Rijk voor onrendabele toppen van woningbouw zijn ongelijk verdeeld. Drenthe kwam beperkt in aanmerking voor de regeling Woningbouw op Korte Termijn (WoKT). Deze sluit onvoldoende aan bij de aard en schaal van de Drentse woningbouwopgave. Vier Drentse gemeenten dienden aanvragen in, waarvan er drie zijn afgewezen. In totaal is € 3,79 miljoen toegekend aan Drentse projecten. Dit beeld komt overeen met andere noordelijke provincies.
- Door capaciteitsproblemen is het regiebureau OPD 2.0 (Omgevingsplatform Drenthe) pas eind 2025 van start gegaan.
- Het Omgevingswet-instrument projectbesluit geeft de provincie een nieuwe bevoegdheid welke binnen onze organisatie formeel nog niet verankerd is. Het is belangrijk deze bevoegdheid formeel te verankeren in de organisatie en de daartoe benodigde structurele personele capaciteit beschikbaar te maken.