Programma 3 beleidsopgaven | Ruimtelijke ordening en Wonen

Inleiding

Wij hebben de wettelijke taak om bestemmingen van gronden goed te verdelen en erop toe te zien dat gemeentelijke omgevingsplannen passen bij provinciale ruimtelijke beleid. Ons ruimtelijk beleid staat in de Omgevingsvisie en de Omgevingsverordening. Daarmee sturen we op de gewenste ruimtelijke ontwikkeling van Drenthe. We werken aan een nieuwe Omgevingsvisie. Daarin leggen we vast hoe we omgaan met klimaatverandering, energievoorziening, het landelijk gebied, wonen, werken, ondernemen en bereikbaarheid van dorpen en steden. Daarbij houden we rekening met de nieuwe Nota Ruimte van het Rijk. Het Rijk heeft ons gevraagd om via het programma NOVEX inbreng te leveren voor deze nieuwe Nota Ruimte. Ook wil het Rijk hierover afspraken maken. De samenwerking met het Rijk in de NOVEX-gebieden Groningen-Assen en Zwolle zijn daarbij belangrijk.
De samenwerking in de Regio Groningen-Assen is in 2024 geëvalueerd. Op basis van deze lessen is een nieuwe Toekomstagenda 2026-2030 opgesteld. Deze is in mei 2025 voorgelegd aan Provinciale Staten en op 4 juli vastgesteld. Vanuit de Regio Deal Regio Zwolle ontvingen we € 2,9 miljoen van het Rijk. Samen met de Drentse gemeenten in de Regio Zwolle en de provincie investeren we ruim € 6 miljoen in het programma Gedeeld Geluk. Dit verbetert de leefbaarheid en leefomgeving in de regio.

Defensie heeft meer ruimte nodig om haar veiligheidstaak uit te voeren. Eind 2025 is daarom het Nationaal Programma Ruimte voor Defensie (NPRD) vastgesteld. Voor Drenthe betekent dit onder meer een uitbreiding van oefenterrein De Haar met circa 292 hectare. Ook worden bestaande terreinen aangewezen als helikopterlandingsplaatsen, komen er meer vliegbewegingen en worden graafmogelijkheden verruimd. Daarnaast heeft Defensie een bredere impact op onze leefomgeving. De nieuwe Wet op de defensiegereedheid (Wodg) maakt intensiever oefenen mogelijk door ruimere milieunormen en kortere procedures. Ook worden kazernes in Havelte en Assen vernieuwd. Sinds 2024 zijn wij daarom intensief in gesprek met Defensie, gemeenten, waterschappen en de veiligheidsregio.

In 2025 hebben wij ook onze Drentse Agenda Defensie en Veiligheid vastgesteld. Daarin kijken we naar kansen voor Drenthe, vooral op het gebied van economie, onderwijs en logistiek. In 2026 werken wij dit verder uit en blijven we nieuwe kansen verkennen. We blijven nauw betrokken bij het gebiedsproces rond de uitbreiding van het oefenterrein De Haar, samen met de gemeente Midden-Drenthe.

Er is maatschappelijk veel aandacht voor de woningnood en meer regie op de woningmarkt. Het Rijk werkt aan een nieuwe Regiewet en een grotere rol voor provincies vanaf 2026. De Wet Versterking Regie op de Volkshuisvesting geeft het Rijk en provincies meer invloed op waar, hoeveel en voor wie we bouwen. De wet ligt nu bij de Tweede Kamer. Wij bereiden ons voor op deze nieuwe rol en moedigen gemeenten aan om bij beleidsactualisatie rekening te houden met deze kaders.

Onze woonagenda heeft drie pijlers:
• Versnellen woningbouw: nieuwbouw én beter benutten van bestaande woningen.
• Wonen is meer dan een dak boven je hoofd: betaalbaarheid, leefbaarheid en bereikbaarheid voor alle doelgroepen.
• Toekomstbestendig wonen: duurzaam, circulair en biobased bouwen waar mogelijk.

Het accent ligt op versnelling van woningbouw via het Impulsteam Wonen, subsidies voor transformatie en woningsplitsing en ondersteuning van CPO-projecten. Het Impulsteam helpt gemeenten om plannen sneller uit te voeren en adviseert over tijdelijke woonoplossingen (flexwonen). Ook ondersteunt het collectieve bewonersinitiatieven. Daarnaast zijn er financiële regelingen voor gemeenten en ontwikkelaars.

Met het programma Wonen voeren we de acties uit de woonagenda uit. De provinciale woningbouwmonitor volgt de voortgang. Het woningmarktonderzoek van 2025 vormt de basis voor het provinciaal volkshuisvestelijk programma. Via een participatieplan betrekken we alle stakeholders om draagvlak te creëren. Deze aanpak past bij onze nieuwe sturende rol op basis van de toekomstige Wet versterking regie op de volkshuisvesting, die nog in behandeling is in de Eerste Kamer. De wet treedt naar verwachting op 1 juli 2026 inwerking. Binnen 12 maanden na inwerkingtreding, 1 juli 2027, dient een provinciaal volkshuisvestingsprograma afgerond te zijn.

Voor de woningbouwopgave in Drenthe is meer wederkerigheid van het Rijk nodig. Dat signaleren wij in de Provinciale Rapportage Randvoorwaarden Woningbouw die we in het najaar van 2025 publiceerden. Eind 2025 heeft het Rijk WoKT-middelen (Woningbouw op Korte Termijn) verdeeld, maar miste daarmee duidelijke kansen om de regio te versterken: slechts een zeer klein deel landde in Drenthe. Dit was aanleiding voor bestuurders van Drentse gemeenten, woningcorporaties en de Provincie om de handen ineen te slaan om de komende tijd gezamenlijk de Drentse woonlobby te intensiveren.

Wat hebben we bereikt en wat hebben we gedaan?


Doelstelling	Omschrijving doelstelling	Status	Toelichting realisatie
3.01.01 Wonen - volkshuisvestingsbeleid
	Ons doel is; ‘Voor elke Drent een thuis’. 2025 staat in het teken van de uitvoering van de Drentse Woonagenda 2024-2028. Vanuit de wet versterking regie volkshuisvesting krijgt de provincie een grotere rol in het opstellen en uitvoeren van volkshuisvestelijk beleid. Naast het stimuleren, coördineren en lobbyen breiden we onze rol op een aantal vlakken uit. De provincie gaat een grotere rol innemen in het inzichtelijk maken van de volkshuisvestelijke opgaves, het opstellen van het volkshuisvestelijk programma en treden we meer handhavend op. Deze extra taken maken dat er vanaf 2025 meer capaciteit en middelen nodig zijn. Bij de presentatie van de woonagenda wordt hierop meer inzicht gegeven. In 2025 zetten we vanuit beleid Wonen in op: · Voorbereiden provinciaal volkshuisvestingsprogramma voortkomend uit het nog vast te stellen wetsvoorstel ‘Versterking regie volkshuisvesting’. · Afstemming met het ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (VRO), het IPO, gemeenten, woningcorporaties en de markt over realisatie van de woondeals, waaronder de verrijking rondom wonen en zorg, herstructurering en transformatie en huisvesting van aandachtsgroepen. · Intensiveren lobby: door middel van een duidelijk lobbyfiche brengen we de juiste focus aan, om zo de belangen van Drenthe met betrekking tot de woningbouw goed bij het Rijk onder de aandacht te brengen. · Ondersteunen van gemeenten op het proces om te komen tot een gezamenlijke en afgestemde urgentieregeling · Via behoefteonderzoeken en prognoses en demografie inzicht krijgen in de bijzondere doelgroepen binnen de Provincie Drenthe, waaronder arbeidsmigranten. · Organisatie jaarlijks Wooncongres 2025 · Wonen & Zorg: Grip krijgen op de provinciale opgave en stimuleren van regionale samenwerking tussen stakeholders, met als doel gemeenten te stimuleren een specifiek woonzorgprogammering op te zetten. · Herstructurering en transformatie: Ontwikkelen van gezamenlijke strategie en aanpak met gemeente, corporaties en het Rijk. · Betaalbaarheid: Een stimulerende rol via de knelpuntenpot voor woonplannen met een onrendabele top. Deze richt zich specifiek op het realiseren van betaalbare woningen. WE verkennen de aansluiting bij het nationaal fonds Koopstart, waarbij starters met korting een woningen kunnen kopen. We voeren lobby voor verruiming van financiële mogelijkheden van wooncorporaties als belangrijke partners in het realiseren van woningen. · Versnellen: lobby gericht op het terugdringen van vertragingen veroorzaakt door bezwaarprocedures.		In 2025 hebben wij ingezet op het meer en sneller realiseren van betaalbare woningen. We hebben hiertoe actief de woningbouwkansen in Drenthe bij het Rijk onder de aandacht gebracht middels onder andere een duidelijk Drents Bod. Ondanks de duidelijke potentie voor grootschalige woningbouw bij Assen en Emmen zien we in de ontwerp Nota Ruimte enkel regionaal grootschalige woningbouwlocaties aangewezen in Drenthe. We stelden hierover vragen aan de Kamer en spraken met het Rijk over deze potentie en onze verdere woningbouwambities tijdens verschillende werkbezoeken van het Rijk aan Drenthe. Belangrijk in dit kader was het bezoek van de Koning, vergezeld door minister Keijzer aan Assen waar de ruimtelijke opgaven en ambities in het NOVEX-gebied centraal stonden. De woningbouwkansen en de randvoorwaarden om ze te benutten zijn verder besproken in bestuurlijke overleggen, zoals bij de Woondeals en de Nota Ruimte. Een belangrijk resultaat is de Provinciale Rapportage Randvoorwaarden Woningbouw. Deze rapportage laat zien welke knelpunten moeten worden opgelost om de Woondealafspraken uit te voeren. De rapportage vormt een belangrijk onderdeel van onze lobby. Eind 2025 hebben bestuurders van provincie, gemeenten en woningcorporaties de handen ineengeslagen en een kopgroep gevormd om de Drentse woonlobby gezamenlijk verder te intensiveren. In 2025 is een woningmarktonderzoek uitgevoerd. Dit onderzoek vormt de basis voor het provinciaal volkshuisvestingsprogramma. Belangrijke opgaven zijn de vergrijzing en betaalbaarheid. De opgaven voor sociale huur en ouderenhuisvesting krijgen hierdoor steeds meer aandacht. Eind 2025 is daarom, samen met het Ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (VRO) en de gemeenten, een format voor een afsprakenkader ouderenhuisvesting vastgesteld. In 2025 is er opnieuw een Drents wooncongres georganiseerd. Met 150 betrokken deelnemers stond één vraag centraal om te verkennen: “Hoe bouwen we samen aan een toekomstbestendig Drenthe”? Via interactieve workshops gingen deelnemers aan de slag met urgente thema's zoals biobased bouwen, parallel plannen en woningsplitsing. Voormalig rijksadviseur Wouter Veldhuis riep tijdens zijn betoog op om verder te kijken dan alleen het stapelen van stenen. Zo werd het Wooncongres niet alleen een plek voor ontmoeting en inspiratie maar ook een startpunt voor gezamenlijke actie. In 2025 is gewerkt aan een provinciaal afgestemde urgentieregeling. Op verzoek van gemeenten en woningcorporaties hebben wij hierbij een coördinerende rol vervuld. De regeling is vergevorderd en wordt naar verwachting in 2026 vastgesteld door de twaalf gemeenteraden. Daarnaast heeft de provincie in 2025 een regisserende rol vervuld in opdracht van de gemeentelijke opdrachtgevers voor de provinciale samenwerking op het woonwagendossier. Voor de huisvesting van arbeidsmigranten zijn in 2025 stappen gezet om de provinciale rol en visie verder te ontwikkelen. Dit bevindt zich nog in een verkennende fase. Zowel woonwagens als huisvesting van arbeidsmigranten vallen onder de Wet versterking regie volkshuisvesting en worden aangemerkt als bijzondere doelgroepen met specifieke woonvormen.


3.01.02 IBT – regie huisvesting statushouders
	Ons doel is het intensiveren van de IBT-taak (in tijd en senioriteit) op grond van veranderingen in de asielopgave en aanhoudende problemen op de woningmarkt. Hiermee denken we de gemeenten beter te kunnen ondersteunen bij de realisatie van hun taakstelling en daarmee het behalen van de regionale opgave. In 2025: · Uitvoering reguliere IBT-procedure en toepassen escalatieladder (2x per jaar); · Uitrollen 1:1 begeleiding gemeenten gedurende het hele jaar; · Aanjagen uitvoering actiepunten voor bovenlokale oplossingen. · Actieve rol en betrokkenheid bij de Provinciale Regietafel (PRT), zowel ambtelijk als bestuurlijk, waar de regie voor de totale asielopgave in Drenthe ligt; · Organisatie van 1-2 themabijeenkomsten voor gemeenten, woningcorporaties en ketenpartners; · Versterken relaties met ketenpartners.		Er vinden regelmatig overleggen plaats met gemeenten over de realisatie van huisvesting voor statushouders. In 2025 heeft de gedeputeerde met alle gemeenten bestuurlijke gesprekken gevoerd over de voortgang. Daarnaast informeren wij de gemeentelijke colleges twee keer per jaar over de stand van zaken. Elke twee weken is er een ambtelijke Provinciale Regietafel. Hier bespreken gemeenten, Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA), Nidos en Veiligheidsregio Drenthe de ontwikkelingen rond asiel, de opvang van Oekraïeners en de huisvesting van statushouders. Bestuurders komen meerdere keren per jaar bijeen in de bestuurlijke Provinciale Regietafel om dezelfde onderwerpen te bespreken. Op uitvoeringsniveau zijn er aanvullende overleggen met gemeenten ter ondersteuning. Deze overlegvorm wordt positief gewaardeerd. Het versterkt het netwerk door kennis, informatie en praktijkervaringen uit te wisselen, ook vanuit het Rijk en het COA. In 2025 zijn twee themabijeenkomsten georganiseerd. In juni was er, samen met het Ministerie van VRO, een bijeenkomst over doorstroomlocaties (DSL). Het Ministerie van Asiel en Migratie (AenM), De Thuisgevers en de gemeente Kampen leverden bijdragen. In oktober volgde, samen met de provincie Overijssel, de bijeenkomst Versnellen door creativiteit, die druk werd bezocht. De focus lag op het versnellen van huisvesting voor statushouders, maar ook oplossingen voor andere woningzoekenden, zoals starters, jongeren en economisch daklozen. Tijdens workshops verkenden gemeenten, woningcorporaties en maatschappelijke organisaties hoe bestaande woonruimte sneller en flexibeler kan worden benut. Voorbeelden zijn woningdelen, woningsplitsing, hospitaverhuur en tijdelijk gebruik van leegstaande panden. De bijeenkomst bood gemeenten concrete handvatten om versneld huisvesting te realiseren voor statushouders en andere doelgroepen. Om kennisdeling verder te bevorderen ontwikkelen de provincies Drenthe en Overijssel een netwerkkaart met contactpersonen rond innovatieve woonvormen. Deze wordt begin 2026 gepubliceerd. In de tweede helft van 2025 is bovendien een duidelijke inhaalslag gemaakt. Provinciaal breed is in deze periode de taakstelling behaald en is extra inzet gepleegd om achterstanden in de huisvesting van statushouders terug te dringen. Door de gezamenlijke inzet van gemeenten, corporaties, COA, Nidos en de provincie is in de laatste maanden van 2025 een deel van deze achterstand ingelopen.



3.01.03 Wonen – programma uitvoering regionale woondeals
	Er zijn voor Drenthe 3 regionale woondeals afgesloten voor de periode 2022 t/m 2030 waarin is afgesproken dat in die periode netto minimaal 13.000 woningen worden toegevoegd. In voorjaar 2024 is met BZK afgesproken dat het aantal voor Drenthe is gesteld op 16.200 bruto. In de ondertekende afspraak tussen BZK, Provincie en gemeenten staat opgenomen dat de provincie jaarlijks € 4,5 mln. beschikbaar stelt voor de ondersteuning aan gemeenten t.b.v. de realisatie van de opgave. En dat de provincie de monitoring op de kwalitatieve en kwantitatieve voorwaarden faciliteert en zich daarover verantwoord richting het BZK. De wijze van monitoring (het hoe) is vastgelegd tussen BZK, IPO en VNG. In de afspraken staat opgenomen dat van het totaal aan nieuw te bouwen woningen de regio Noord tweederde betaalbare woningen toevoegt aan de voorraad en dat de regio's zuidoost en zuidwest eenderde betaalbare woningen gaan toevoegen. In 2025: · Voldoende aan de tweejaarlijkse landelijke plancapaciteit uitvraag vanuit het Rijk · Monitoring voortgang realisatie woningbouw in Drenthe · Impulsteam; advisering gebiedsontwikkeling, ondersteunen en stimuleren wooninitiatieven, ondersteunen en stimuleren flexwonen, advisering herstructurering en transformaties · Financiële ondersteuning met regelingen; inzet plancapaciteit realisatie woningbouw, bijdragen in onrendabele toppen met de regelingen “onrendabele grondexploitatie” (knelpuntenpot) en “transformatie & woningsplitsing” · Het ontwikkelen van de Drentse Versnellingstafel waarin knelpunten vanuit concrete casuïstiek worden besproken		In 2025 liggen wij op koers met betrekking tot de voortgang van de regionale woondeals, zowel qua aantallen als betaalbaarheid. Ook in 2025 heeft de provincie Drenthe samengewerkt met de regionale woondealpartners om de bouw van 16.200 woningen te bevorderen. Het Impulsteam Wonen is op verschillende manieren ingezet, vooral voor directe en indirecte advisering. Het team adviseerde onder andere over woonplannen en tijdelijke woonoplossingen, zoals flexwonen. Deze inzet leidde opnieuw tot succesvolle ondersteuning van tientallen collectieve bewonersinitiatieven (wooninitiatieven). Daarnaast is het impulsteam uitgebreid, zodat meer ondersteuning mogelijk is en deze inzet duurzaam is geborgd. Vanaf begin 2025 helpt het impulsteam gemeenten ook bij het begeleiden van reguliere woningbouwprojecten. In 2025 is de subsidie transformatie en woningsplitsing opengesteld. Deze subsidie vult bestaande regelingen aan, zoals de knelpuntenpot, inzet personele capaciteit en subsidie voor collectieve woonvormen. In totaal is in 2025 € 2,6 miljoen verleend aan 38 verschillende projecten. Gemeenten werken steeds beter met het monitoringsysteem. In 2025 is het systeem verder doorontwikkeld om de gebruiksvriendelijkheid en datakwaliteit te verbeteren. Inmiddels maken negen gemeenten gebruik van de Publieke Woningbouwkaart. Naar verwachting sluiten de overige gemeenten begin 2026 aan. Er zijn diverse gemeenten die capaciteit vanuit het impulsteam hebben afgenomen. In 2025 is daarom het impulsteam ook uitgebreid met 2 projectleiders. De voorzitter van de Versnellingstafel heeft kennismakingsgesprekken gevoerd met wethouders van gemeenten en bestuurders van woningcorporaties om de Drentse Versnellingstafel onder de aandacht te brengen. Uit deze gesprekken kwamen thema’s en aandachtspunten die waardevolle input vormen voor verdere ontwikkeling. Denk hierbij aan onderwerpen als stikstof, capaciteit, spuitzonering en vergunningverlening. De Drentse Versnellingstafel heeft tijdens bijeenkomsten in mei, juni en december zeven casussen in behandeling genomen. Daarbij zijn vervolgafspraken gemaakt, oplossingen gezocht en waar nodig tussen partijen bemiddeld. De knelpunten zaten onder meer in spuitzones en onderlinge verhoudingen. Tijdens de D9 (bijeenkomst Drentse woningcorporaties) in oktober stond de Versnellingstafel ook op de agenda.



3.01.04 Wonen – programma circulair bouwen
	Ons doel is: Circulair/biobased bouwen te stimuleren en gezamenlijk met partijen die zich begeven in dit speelveld te komen tot een gedeelde ambitie/plan van aanpak. In 2025: Te komen tot een regionale samenwerkingscoalitie en bepalen van gezamenlijke ambities, Indien wenselijk de uitkomsten te vertalen in een convenant toekomstbestendig bouwen Drenthe Aansluiting zoeken bij de nationale ambities Opstellen van een projectplan (inclusief formuleren van doelen en activiteiten)		In 2025 heeft de provincie twee keer een leergang circulair bouwen gefinancierd in samenwerking met de Hanzehogeschool. Daarnaast zijn gesprekken gevoerd met de Vereniging Circulair Groningen Drenthe, onderwijsinstellingen en Europese partners over een gezamenlijke aanpak om circulair bouwen te stimuleren. Over de verdere uitwerking hiervan rapporteren wij in 2026. In 2025 heeft de provincie ook (pilot)projecten ondersteund om circulaire woningbouw te bevorderen. Dit gebeurde onder andere bij sociale huurwoningen in Hijken en bij de renovatie van de Versnellingshoeve in Frederiksoord. Kennisuitwisseling tussen onderwijsinstellingen en bouwpartijen is hierbij een belangrijk onderdeel. De provincie anticipeert op de overgang naar een circulaire economie, ook in de woningbouw. De Europese Unie stuurt vanaf 2030 met de Whole Live Carbon-aanpak op het verminderen van de CO₂-uitstoot door materiaalgebruik in de woningbouw. Met onze inzet sluiten wij aan bij deze ontwikkeling.



3.01.05 Ruimtelijke ontwikkeling van Drenthe mét ruimtelijke kwaliteit
	Ons doel is dat de ruimtelijke ontwikkeling van Drenthe met kwaliteit wordt uitgevoerd: de juiste functie op de juiste plek, zuinig gebruik maken van de ruimte die we hebben, de ruimte zo inrichten dat we die goed kunnen gebruiken en met zorg inpassen zodat de identiteit en landschappelijke kwaliteit van Drenthe behouden blijft. Het ruimtelijke beleid is vastgelegd in de Omgevingsvisie met doorwerking in de Omgevingsverordening, We zien erop toe dat de gemeentelijke plannen zich hiertoe verhouden. Met subsidies ondersteunen we initiatieven die de ruimtelijke kwaliteit van Drenthe verbeteren. In 2025: • Ontwerp Omgevingsvisie 2050 ontwikkelen en Notitie Reikwijdte Detailniveau voor de plan-m.e.r. procedure opstellen • Doorlopen van procedures voor Provinciaal Inpassingsplan/Projectbesluiten (provinciaal bestemmingsplan) • Adviseren op gemeentelijke ruimtelijke plannen • Beleids- en ontwerpadvies ruimtelijke ontwikkelingen in stedelijk en landelijk gebied met speciale aandacht voor de kwaliteit van onze dorpen. • Regionale, interprovinciale en internationale samenwerking (coördinatie Regio Groningen-Assen, Regio Zwolle, IPO, Duitsland (Nederlands Duitse Commissie Ruimtelijke Ordening )) en relatiebeheer met gemeenten • Inbreng leveren in de ontwikkelingen rondom Deltaplan van het noorden en in het bijzonder de Nedersaksenlijn. De Nedersaksenlijn (NSL) is een nieuwe treinverbinding tussen Groningen en Enschede die de regio ontsluit en de brede welvaart in het gebied structureel vergroot. Het MIRT-onderzoek naar de NSL is gericht op nadere definiëring van de opgave, op oplossingsrichtingen en initiële investeringskosten. Ruimte en Wonen brengt in dit onderzoeksproces in werkgroepen de provinciale thematische belangen in.		In 2025 is de contournota van de Omgevingsvisie uitgewerkt tot een concept. Dit gebeurde na een uitgebreid participatieproces. GS hebben het concept vrijgegeven voor consultatie met partners en PS. Daarnaast is de Notitie Reikwijdte en Detailniveau voor de plan-MER ter inzage gelegd. Deze analyse vormt de onderbouwing voor de Omgevingsvisie. Het projectbesluit is een nieuw instrument binnen de Omgevingswet. In 2025 is het eerste projectbesluit vastgesteld door GS. Dit betrof het projectbesluit De Onlanden. Daarnaast is een voorkeursbeslissing genomen over DON-Oost. In 2025 is er een zienswijze ingediend op de Nota Ruimte. Hierin is onder meer verzocht om de regio Emmen aan te wijzen als initieerregio. De gesprekken met het Rijk hierover lopen nog door tot in 2026. Definitieve vaststelling van de Nota Ruimte is voorzien eind 2026. Ook vroegen wij om de principes niet afwentelen en water en bodem sturend sterker als uitgangspunt te hanteren. Verder hebben wij aandacht gevraagd voor het opnemen van Assen en Emmen als (toekomstige) grootschalige woningbouwlocaties. Tot slot vroegen wij om ruimte voor significante toevoeging van woningen buiten regiokernen, bijvoorbeeld bij (toekomstige) stationsgebieden. In 2025 hebben wij op veel gemeentelijke plannen geadviseerd. In enkele gevallen leidde dit tot het indienen van een zienswijze. Daarnaast is voor het eerst in lange tijd een reactieve aanwijzing ingediend op een ruimtelijke ontwikkeling. Vanuit de Regio Deal Regio Zwolle ontvingen wij een rijksbijdrage van € 2,9 miljoen. Samen met de gemeenten in zuidwest Drenthe en de provincie investeren we ruim € 6 miljoen in het programma Gedeeld Geluk. Dit verbetert de leefbaarheid en leefomgeving in de regio. Met Ruimte voor Groei hebben wij een Drents bod aangeboden aan het Rijk in het kader van het Ruimtelijk Arrangement. Voor de jubileumeditie van de Eo Wijersstichting hebben wij samen met de provincie Overijssel en GGD Drenthe het aanbod Ontspannen ontginningen ingediend. Dit aanbod is geselecteerd als een van de drie deelgebieden. Een groot aantal ontwerpteams heeft zich ingeschreven om te werken aan vraagstukken rond gezondheid en geluk. In januari 2026 wordt bekend welke ontwerpteams aan de slag gaan.



3.01.06 Ruimtelijke ontwikkeling van Drenthe - Stads- en dorpsvernieuwing & retail
	Ons doel is goed functionerende en aantrekkelijke en vitale centrumgebieden van steden en dorpen, omdat deze belangrijk zijn voor de leefbaarheid van kernen en omdat deze een economische en sociaal-maatschappelijke functie hebben en belangrijk zijn als ontmoetingsplaats. Voor het versterken van de stadscentra wordt de bestaande subsidieregeling Regiostedenfonds geactualiseerd. Daarnaast hebben we een regierol op de detailhandelsstructuur en faciliteren we gemeenten en ondernemers met uitvoering van het detailhandelsbeleid via o.a. het Drents netwerk voor Centrumgebieden. Om zorg te dragen voor een leefbaar platteland waarin het ook prettig wonen is in de kleine kernen, werken wij aan een nieuwe subsidieregeling voor dorpsvernieuwing. Verschillende dorpen hebben zich ingespannen om een dorpsvisie op te stellen, maar missen vaak handelingsperspectief om deze uit te kunnen voeren. Met het Dorpsvernieuwingsfonds ondersteunen wij gemeenten en dorpen met bij de financiering van robuuste en toekomstbestendige dorpsvisies en/of -uitvoeringsplannen en -programma’s’. Hiervoor sluiten we expliciet aan bij de bestaande dorpsvisies en gemeentelijk beleid. Inzet op dorpsvernieuwing doen we met de betrokken inwoners, dorpsorganisaties en gemeenten. Voor grotere dorpen worden tot en met 2025 plannen uitgevoerd vanuit de huidige subsidieregeling herstructurering Ruimtelijke Kwaliteit PLUS 2021 (HRK+). Daarnaast gaan we dit fonds actualiseren en wederom openstellen voor een nieuwe ronde voor dorpsvernieuwing. In 2025: • Faciliteren Drents netwerk voor centrumgebieden • Regie op de detailhandelsstructuur door afstemming en monitoring retail • Stimuleren centrumontwikkeling middels huidige Regiostedenfonds en HRK+ • Actualisatie huidige Regiostedenfonds (RSF) voor steden • Actualisatie HRK+ voor grotere dorpen • Vaststellen nieuwe subsidieregeling Dorpsvernieuwingsfonds met een focus op voorzieningen en leefbaarheid kleinere dorpen/kernen • Aanjagen dorpsvisies/-plannen via Dorpsvernieuwingsfonds - Afronden subsidies Herstructurering Ruimtelijke Kwaliteit 2021 en incidentele subsidies Ruimtelijke Kwaliteit		Medio 2025 zijn de subsidieregelingen voor het Regiostedenfonds 2.0, het Grote Kernenfonds en het Dorpsvernieuwingsfonds vastgesteld. De openstellingsperiode loopt van oktober 2025 tot november 2026. In 2025 zijn vanuit deze regelingen verkennende gesprekken gevoerd met gemeenten over conceptplannen. Naar verwachting worden begin 2026 de eerste aanvragen beoordeeld. Daarnaast werken de gemeenten die deelnemen aan het huidige Regiostedenfonds tot en met 2027 aan de uitvoering van de lopende plannen, binnen de kaders van de afgegeven subsidiebeschikkingen. In 2025 is onder meer het volgende gerealiseerd: - Assen: strategisch panden verworven voor gebiedsontwikkeling in de binnenstad; - Emmen: gewerkt aan fietsbereikbaarheid van het centrum en aan herontwikkeling van het entreegebied van het Rensenpark en het hart van de binnenstad; - Hoogeveen: stegen aan de Hoofdstraat opnieuw ingericht en voorbereidende stappen gezet voor de gebiedsontwikkeling aan het Nicolaas Beetsplein en omgeving; - Meppel: stimuleringsregeling afgerond, met onder meer verplaatsingen, transformaties van winkels naar woningen en gevelverbeteringen. In 2025 is ook de uitvoering van de subsidieregeling Herstructurering Ruimtelijke Kwaliteit (HRK) 2021 PLUS afgerond. Voor de subsidieregeling Herstructurering Ruimteljke Kwaliteit (HRK) 2021 zijn enkele projecten in de uitvoering vertraagd. Voor deze projecten is uitstel verleend tot uiterlijk 2027. - Roden: het Magista-pand gesloopt en voorbereid voor herontwikkeling. Daarnaast is een transformatorstation aan de Albertsbaan verplaatst om uitbreidingsruimte voor winkels te creëren. - Coevorden: 20 gevels verbeterd, 12 panden getransformeerd van winkels naar woningen en kwaliteitsimpulsen gerealiseerd bij het Citadelpunt (Rabobanklocatie) en de Molenbelt (Gansehof). - Beilen: voorbereidingen getroffen voor opwaardering van de zuidelijke entree van het centrum. De tijdelijke parkeerplaats aan de Torenlaan/Nassaukade is vervangen door 16 woningen van Woonservice. De financiële vaststelling volgt medio 2026, op basis van de accountantscontrole.



3.01.07 Ruimtelijke ontwikkeling van Drenthe - Omgevingswet
	Ons doel is het doorontwikkelingen van de Omgevingswet en continue verbeteren van de in en externe processen en voldoen aan de wetgevingen waaronder: • Het door ontwikkelen en onderhouden van het DSO • Voorbereiden invoeren omgevingsvisie in het DSO • Samenwerking functionaliteit swf • Het publiceren van voorbereidingsbesluiten • Opleidingsprogramma Omgevingswet • Het (verder) ondersteunen van OPD • Contact houden met de 4 noordelijke provincies, IPO en andere betrokken partijen’ • Contact houden met leveranciers • Optimaal inrichten van zaakgericht werken t.a.v. Omgevingswet Het opbouwen van een nieuwe verordening passend bij omgevingsvisie en juridisch laten aansluiten bij de omgevingswet.		Ontwikkelingen Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO): - In 2025 is de basis op orde gebracht voor de planketensoftware en processen en voor het zaaksysteem met bijbehorende processen. - We zijn technisch in staat om onze plannen en regels online te publiceren in het Omgevingsloket. De eerste documenten zijn zichtbaar, zoals het Actieplan geluid en de ontwerpwijziging van de verordening. - We zijn gestart met het optimaliseren van het werken met het zaaksysteem. - Via het IPO en ons regionale samenwerkingsverband Omgevingsplatform Drenthe (OPD) hebben we invloed uitgeoefend op verbeteringen in het landelijke Omgevingsloket. - We hebben uitvoering gegeven aan het opleidingsprogramma. - Er is een samenwerkingsovereenkomst opgesteld voor het OPD 2.0. Deze is ondertekend door 21 ketenpartners. Het penvoerderschap en werkgeverschap van het regiebureau OPD 2.0 zijn ondergebracht bij de provincie Drenthe. Daarmee versterken we onze rol in de regionale samenwerking. - In 2025 is gestart met het project beleidsbouwwerk. Het beleidsbouwwerk is een logische samenhang tussen de instrumenten van de Omgevingswet. Door ons beleid samenhangend en integraal op te bouwen binnen het beleidsbouwwerk, wordt het beleid in het Omgevingsloket beter inzichtelijk en verbetert de dienstverlening. Het inrichten van het beleidsbouwwerk is één kant van de opgave; net zo belangrijk is het leren werken met dat bouwwerk – de veranderkant. Het project levert een advies op aan directie en GS met voorstellen voor de verdere implementatie.

Welke feiten en cijfers zijn er?

Om de doelstellingen uit de Regionale Woondeals te halen, moeten gemiddeld circa 1.800 bruto woningen per jaar aan de Drentse woningvoorraad worden toegevoegd.
In 2025 zijn er bruto 1.609 woningen gerealiseerd. Dit is een stijging van 130 woningen ten opzichte van 2024. Maar blijven we iets achterlopen op de streefwaarde van 1.800 woningen per jaar.
De provinciale Woningbouwmonitor laat zien dat er momenteel voldoende plancapaciteit beschikbaar is om tot en met 2030 aan de doelstellingen van de Regionale Woondeals te voldoen. Het gaat hierbij om een plancapaciteit van 163%. Het Rijk hanteert een streefwaarde van 130% van plancapaciteit om planvertraging en uitstel op te vangen.
Uit het monitoringsysteem blijkt ook dat er naar verwachting tot en met 2030 voldoende betaalbare woningen in Drenthe worden gebouwd.
In 2025 zijn circa 300 adviezen uitgebracht over ruimtelijke ontwikkelingen.
In 2025 is één reactieve aanwijzing gegeven.
In totaal hebben 386 inwoners van Drenthe en ruim 100 maatschappelijke partners en medeoverheden input geleverd op het concept van de Omgevingsvisie.
In 2025 is het eerste projectbesluit vastgesteld.

Wat heeft deze beleidsopgave gekost?

3.01 Ruimtelijke ordening en Wonen		Primitieve begroting	Begroting na wijziging	Realisatie	Verschil
Lasten		24.687.149	25.205.062	5.933.966	19.271.096
	Doelstelling 3.01.01 Wonen - volkshuisvestingsbeleid	921.732	914.732	921.732	-7.000
	Doelstelling 3.01.03 Wonen – programma uitvoering regionale woondeals	1.916.046	3.916.046	3.532.152	383.894
	Doelstelling 3.01.04 Wonen – programma circulair bouwen	150.000	185.000	168.457	16.543
	Doelstelling 3.01.05 Ruimtelijke ontwikkeling van Drenthe mét ruimtelijke kwaliteit	2.362.548	2.824.965	965.875	1.859.091
	Doelstelling 3.01.06 Ruimtelijke ontwikkeling van Drenthe - Stads- en dorpsvernieuwing & retail	19.051.823	17.279.927	280.980	16.998.947
	Doelstelling 3.01.07 Ruimtelijke ontwikkeling van Drenthe - Omgevingswet	285.000	84.392	64.770	19.622
Baten			-105.250	-251.520	146.270
	Doelstelling 3.01.03 Wonen – programma uitvoering regionale woondeals	0	-5.250	-150.618	145.368
	Doelstelling 3.01.05 Ruimtelijke ontwikkeling van Drenthe mét ruimtelijke kwaliteit	0	-100.000	-100.902	902
Saldo		24.687.149	25.099.812	5.682.446	19.417.366

Ontwikkelingen

In 2025 zijn de gesprekken met Defensie voortgezet over de uitbreiding van oefenterrein De Haar. Met het Rijk en de gemeente Midden-Drenthe zijn we in gesprek gegaan over het opzetten van een zorgvuldig gebiedsproces voor inwoners en ondernemers, een goede compensatieregeling voor het gebied en op welke wijze logische koppelingen met lokale belangen kunnen worden gemaakt, zoals bijvoorbeeld agrarisch medegebruik. Het uitgangspunt is zorgvuldig ruimtegebruik. Deze gesprekken lopen nog door in 2026. Het Rijk verwacht na de zomer 2026 met een definitief uitvoeringsprogramma Ruimte voor Defensie te kunnen komen, waarna het gebiedsproces zal worden opgestart.
De Wet versterking regie op de volkshuisvesting geeft het Rijk en provincies meer regie op waar, hoeveel en voor wie wordt gebouwd. De nadruk ligt op betaalbaar wonen en gelijke kansen voor urgente woningzoekenden. De wet ligt nu bij de Eerste Kamer. Wij bereiden ons voor op extra taken, zoals toezicht op volkshuisvestingsprogramma’s en urgentieregelingen. Gemeenten worden gestimuleerd om bij beleidsactualisaties rekening te houden met deze kaders.
De komende jaren blijven we werken aan de doelen van de Omgevingswet. Dit vraagt blijvende aandacht voor de inrichting en het leren werken onder de Omgevingswet.
Het Omgevingswet-instrument Projectbesluit wordt steeds vaker ingezet. Om aan onze wettelijke taken te voldoen werken we daarom aan de inrichting van de projectorganisatie Ruimtelijke Projecten met bijbehorende financiële middelen. Op deze manier kan de provinciale regierol onder de Omgevingswet waargemaakt worden en grootschalige ruimtelijke ontwikkelingen verder worden gebracht door de juiste besluitvorming.