Inleiding
Landelijke ontwikkelingen Energieagenda 2024 - 2027 We ondersteunden industriële grootverbruikers en mkb bij energiebesparing en oplossingen voor netcongestie via het Drents Actieprogramma Netcongestie (DAN). Dit programma richt zich op sneller bouwen van netcapaciteit, sturen op transportcapaciteit en vergroten van flexibiliteit door slimmer en zuiniger gebruik van elektriciteit. Voor de toekomstige inrichting van het energiesysteem stelden we de Energievisie op. Deze bouwsteen van de nieuwe Omgevingsvisie zet in op energiebesparing, hernieuwbare opwekking, een robuuste energie-infrastructuur en ondersteuning van lokale initiatieven. De rode draad is een inclusief energiesysteem dat wordt gedragen door de samenleving en ruimte biedt aan energiegemeenschappen, bedrijven en industrie. Tegelijkertijd staat zorgvuldig omgaan met het Drentse landschap centraal. Sinds september 2025 werken Drentse gemeenten, waterschappen, maatschappelijke partners en de provincie intensiever samen in de Drentse Energie Aanpak (DEA). Zo kunnen we met hetzelfde aantal medewerkers meer werk verzetten en de energietransitie versnellen. |
|---|
Wat hebben we bereikt en wat hebben we gedaan?
Doelstelling | Omschrijving doelstelling | Status | Toelichting realisatie |
|---|---|---|---|
6.01.01 We dragen eraan bij dat 40 procent van het energiegebruik van de woningen, het maatschappelijk vastgoed en de bedrijfspanden in 2030 hernieuwbaar is en dat Drenthe in 2050 energieneutraal is | |||
Inwoners Mkb ondernemers Maatschappelijk vastgoed |
| Inwoners MKB en bedrijventerreinen Maatschappelijk vastgoed | |
6.01.02 We realiseren de hernieuwbare energiedoelen van de RES tot 2030 en de doelen van het Klimaatakkoord | |||
Ondersteuning van zonne-energie- en windenergieprojecten binnen de kaders van ons omgevingsbeleid. |
| Door de stikstofproblematiek liggen de ontwikkelingen rond groengas vrijwel stil. Dit ligt buiten onze invloedssfeer. Monomestvergisting wordt meegenomen in het Transitie Landelijk Gebied Drenthe (TLGD). Zodra dit programma start, kunnen ook de activiteiten rond groengas, waaronder vergunningverlening, worden hervat. | |
6.01.03 We versnellen en versterken de ontwikkeling en realisatie van een toegankelijke en groene waterstof-waardeketen | |||
We ondersteunen en faciliteren ondernemers in het realiseren van key-projecten in de waterstofketen. |
| In 2025 hebben we verder gebouwd aan lokale ketens waarin waterstof al interessant is en aan de uitrol van het waterstofsysteem. Op sleutelprojecten zijn belangrijke stappen gezet. De partijen rond de waterstofwijk in Hoogeveen hebben groen licht gegeven voor het aansluiten van de wijk op waterstof. In Hoogeveen is ook gestart met de vorming van een waterstofhub, waar vraag, aanbod en infrastructuur samenkomen. | |
6.01.04 We hebben de realisatie van een flexibel en toekomstbestendig energiesysteem van Drenthe versneld en daarin een regierol genomen | |||
We voeren het Drents Actieprogramma Netcongestie uit. Daarmee stimuleren we een soepele uitrol van netverzwaringen en een betere benutting van beschikbare netcapaciteit:
|
| In 2025 hebben we verder gebouwd op bestaande processen en structuren, zoals de Energy Board. In verschillende versnellingsateliers is samen met betrokken partijen gewerkt aan versnelling bij de realisatie van nieuwe elektriciteitsstations. Met collega’s en gemeenten zoeken we naar manieren om vergunningsprocessen voor energie-infrastructuur te versnellen. | |
6.01.05 We stimuleren en ondersteunen de industrie in de transitie naar een fossielvrije energievoorziening | |||
We ondersteunen de industrie in projecten om de energievoorziening te vergroenen. |
| Het blijft lastig om tot industriële investeringen in de energietransitie te komen. Dit komt vooral door netcongestie, de stikstofproblematiek en relatief hoge energieprijzen. | |
6.01.06 Faciliteren bij het voorzien in de energie infrastructuur die nodig is in de transitie naar een fossielvrije mobiliteitssector | |||
We bevorderen de Drentse (en Europese) mobiliteitsinitiatieven op elektriciteit, groengas en waterstof en ondersteunen ondernemers bij het realiseren. |
| Binnen de Interreg-projecten H2Ignite en GH2M werken we mee aan Europees beleid. In 2025 hebben we ondersteuning gegeven bij de aanleg van drie waterstofvulpunten. De tender is afgerond en er is opdracht gegeven voor een duurtest met een waterstofvrachtwagen die onder zware omstandigheden wordt ingezet. | |
6.01.07 Meer uitvoeringskracht in de Drentse energietransitie door goede samenwerking met gemeenten en andere partijen | |||
De Vereniging van Drentse Gemeenten (VDG), de RES partners en de provincie ontwikkelen een gezamenlijke aanpak om de uitvoeringskracht in de Drentse energietransitie zo efficiënt en effectief mogelijk te versterken. De aanpak is programmatisch, opgavegericht en gaat uit van een open samenwerkingscultuur. Het doel is minder ambtelijke en bestuurlijke drukte. |
| In 2025 is de Drentse Energie Aanpak (DEA) opgezet. Dit is een samenwerkingsorganisatie voor de energietransitie waarin naast de provincie Drenthe ook de twaalf Drentse gemeenten, vier waterschappen, netwerkbedrijven Enexis en Rendo en maatschappelijke organisaties zoals de Natuur- en Milieufederatie Drenthe en de Drentse KEI bestuurlijk en ambtelijk zijn vertegenwoordigd. | |
Welke feiten en cijfers zijn er?
- Het Fixteam heeft in 2025 bij 3.314 huishoudens kleine energiebesparende maatregelen aangebracht, waarvan 1.957 koopwoningen en 1.357 huurwoningen.
- In 2025 hebben 2.046 huishoudens met een laag en laag middeninkomen gebruikgemaakt van de provinciale isolatiesubsidieregeling. 37% ontving daarnaast ook een gemeentelijke isolatiesubsidie. Gestimuleerd door de isolatiesubsidies is in Drenthe ruim € 23,5 miljoen geïnvesteerd in isolerende maatregelen, waarvan 65% als gevolg van de provinciale subsidie.
- Sinds 2022 hebben 251 eigenaren van maatschappelijk vastgoed (91 in 2025) advies en begeleiding ontvangen voor verduurzamingsopgaven van totaal 456 gebouwen. 80% van de eigenaren heeft uitvoering gegeven aan hun energiebesparingsadvies.
Verplichte beleidsindicatoren volgens het BBV
Via het Besluit Begroting en Verantwoording is vastgelegd, dat alle provincies vanaf de begroting 2018 indicatoren in de begroting moeten vermelden. Deze indicatoren zijn in IPO-verband opgesteld en vastgesteld door het ministerie van BZK. De achterliggende gegevens zijn te vinden via de website van het IPO. Daar is ook vergelijkingsmateriaal met andere provincies te vinden en de definitie die wordt gehanteerd voor de betreffende indicator.
Milieu, Energie en Bodem
Indicator: Emissie van broeikasgassen
CO2-emissie in Drenthe
2018 | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 | 2023 | |
Totaal bekende uitstoot in tonnen | 3.537.000 | 3.218.000 | 3.066.000 | 2.483.000 |
Definitie: De CO2-uitstoot die het gevolg is van energieverbruik wordt berekend door de verbruikte energiedragers (bijvoorbeeld kWh elektriciteit of m3 aardgas) te vermenigvuldigen met de emissiefactor van die energiedrager. Deze emissiefactoren variëren per jaar, afhankelijk van bijvoorbeeld de brandstofmix van de elektriciteitsproductie en de samenstelling van aardgas.
Vanwege bijstellingen die met terugwerkende kracht in de Klimaatmonitor kunnen worden doorgevoerd, worden alle gegevens jaarlijks geactualiseerd. Niet voor alle jaren zijn alle gegevens bekend.
Indicator: Productie van hernieuwbare energie (Energieneutraliteit)
Productie van hernieuwbare energie in Drenthe
2018 | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 | |
Productie in Petajoule | 4,81 | 5,06 | 6,38 | 7,75 | 10,18 |
Definitie: Hernieuwbare energie is energie afkomstig uit natuurlijke bronnen. Deze worden constant hernieuwd en zijn daardoor oneindig beschikbaar. Het gaat om energie uit zon, wind, biomassa, bodem, buitenlucht en water. Niet alle gegevens zijn op provinciaal niveau beschikbaar. Dit betreft onder meer cijfers over hernieuwbare energie uit grootschalige technieken, zoals afvalverbrandingsinstallaties en het meestoken van biomassa in elektriciteitscentrales. Uitsplitsing van deze cijfers naar provincie zou ertoe leiden dat cijfers van een individuele installatie herleidbaar zijn, wat in strijd is met vertrouwelijkheid. Voor een aantal andere technieken zijn geen regionale cijfers beschikbaar, omdat de cijfers worden vastgesteld aan de hand van opgaven van landelijk opererende leveranciers van hernieuwbare-energiesystemen (zonnewarmte, warmtepompen) of hernieuwbare energie (biobrandstoffen). Voor technieken waarvoor geen gegevens op provinciaal niveau beschikbaar zijn, worden in de Klimaatmonitor een aantal verdeelsleutels toegepast.
Vanwege bijstellingen die met terugwerkende kracht in de Klimaatmonitor kunnen worden doorgevoerd, worden alle gegevens jaarlijks geactualiseerd. Niet voor alle jaren zijn alle gegevens bekend.
De cijfers over 2023 zijn nog niet bekend.
Wat heeft deze beleidsopgave gekost?
6.01 Energieagenda 2024-2027 | Primitieve begroting | Begroting na wijziging | Realisatie | Verschil | |
Lasten | 9.020.730 | 16.586.160 | 13.026.740 | 3.559.420 | |
|---|---|---|---|---|---|
Doelstelling 6.01.01 We dragen eraan bij dat 40 procent van het energiegebruik van de woningen, het maatschappelijk vastgoed en de bedrijfspanden in 2030 hernieuwbaar is en dat Drenthe in 2050 energieneutraal is | 6.974.115 | 7.119.275 | 6.316.740 | 802.535 | |
Doelstelling 6.01.02 We realiseren de hernieuwbare energiedoelen van de RES tot 2030 en de doelen van het Klimaatakkoord | 423.873 | 3.494.039 | 1.381.958 | 2.112.081 | |
Doelstelling 6.01.03 We versnellen en versterken de ontwikkeling en realisatie van een toegankelijke en groene waterstof-waardeketen | 227.242 | 1.330.846 | 787.258 | 543.588 | |
Doelstelling 6.01.04 We hebben de realisatie van een flexibel en toekomstbestendig energiesysteem van Drenthe versneld en daarin een regierol genomen | 0 | 0 | 20.240 | -20.240 | |
Doelstelling 6.01.05 We stimuleren en ondersteunen de industrie in de transitie naar een fossielvrije energievoorziening | 395.500 | 1.588.000 | 1.268.427 | 319.573 | |
Doelstelling 6.01.07 Meer uitvoeringskracht in de Drentse energietransitie door goede samenwerking met gemeenten en andere partijen | 1.000.000 | 3.054.000 | 3.252.117 | -198.117 | |
Baten | -4.180.864 | -3.932.534 | -248.330 | ||
Doelstelling 6.01.01 We dragen eraan bij dat 40 procent van het energiegebruik van de woningen, het maatschappelijk vastgoed en de bedrijfspanden in 2030 hernieuwbaar is en dat Drenthe in 2050 energieneutraal is | 0 | -1.506.864 | -1.205.422 | -301.442 | |
Doelstelling 6.01.05 We stimuleren en ondersteunen de industrie in de transitie naar een fossielvrije energievoorziening | 0 | -650.000 | -497.138 | -152.862 | |
Doelstelling 6.01.07 Meer uitvoeringskracht in de Drentse energietransitie door goede samenwerking met gemeenten en andere partijen | 0 | -2.024.000 | -2.229.973 | 205.973 | |
Saldo | 9.020.730 | 12.405.296 | 9.094.206 | 3.311.090 | |
Ontwikkelingen
Een nieuw kabinet zal waarschijnlijk zorgen voor veranderingen in het nationale energie- en klimaatbeleid. De prioriteiten die we in Drenthe hebben gesteld, profiteren van aanvullend Rijksbeleid.
Ook de gemeenteraadsverkiezingen in maart 2026 kunnen gevolgen hebben. In enkele gemeenten is al veel dynamiek. Zo loopt het programma Nij Begun in Aa en Hunze, Noordenveld en Tynaarlo, waarmee versneld stappen worden gezet naar aardgasvrije woningen en maatschappelijk vastgoed. Dit sluit aan bij de kansen die zijn ontstaan door de instemming van de Eerste Kamer met de Wet Collectieve Warmte in december 2025.De wet treedt naar verwachting medio 2026 gefaseerd in werking. De wet verplicht een publiek meerderheidsbelang in warmtebedrijven en een nieuw tariefregulering op basis van kostprijs en transparantie. Dit is een belangrijke basis voor betaalbaarheid en vergroot het vertrouwen in een duurzame, betrouwbare warmtevoorziening, onder andere via warmtenetten.
Daarnaast treedt de nieuwe energiewet op 1 januari 2026 in werking. Deze wet bevat ook bepalingen over energiegemeenschappen. Energiegemeenschappen worden hierin gedefinieerd als juridische entiteit en maken het mogelijk om energie te delen.
