Programma 4 wat heeft het gekost

Beleidsopgave: 4.01 Versterken van het vestigingsklimaat

De totale afwijking betreft een voordeel van € 1.058.611,--.
De voornaamste afwijkingen betreffen:

Doelstelling: 4.01.01 Toekomstbestendige werklocaties
Het voordeel in de lasten op deze doelstelling bedraagt: € 1.050.000,--.
Voor een subsidie vanuit het programma Werklandschappen van de Toekomst was een bedrag van € 687.500,-- geraamd. De aanvraag binnen dit programma heeft vertraging opgelopen en zal naar verwachting in 2026 worden beschikt. Voor de kosten van de kwartiermaker van het programma Toekomstbestendige bedrijventerreinen (TBBT) is geen gebruik gemaakt van dit budget. In plaats daarvan is ervoor gekozen om middelen uit het programma Capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE) in te zetten. Deze middelen dienen uiterlijk in 2027 te zijn besteed; bij onderbesteding vloeit het bedrag terug naar het Rijk. Om die reden heeft dit budget prioriteit gekregen. In 2025 bleek bovendien geen werkbudget nodig voor de uitvoering van het programma.
Ook voor de Herstructureringsmaatschappij Drenthe Groningen (HMDG) bleek in 2025 geen werkbudget nodig te zijn. Dit hangt samen met de gekozen route via een besloten vennootschap, met een agiostorting vanuit de risicoreserve en een bijdrage van het Rijk vanuit het programma Ruimte voor Economie.

De overige verschillen betreffen kleinere verschillen op verschillende posten binnen deze beleidsopgave.

Beleidsopgave: 4.02 Versterken van het ondernemerschap

De totale afwijking betreft een voordeel van € 1.188.040,--.
De voornaamste afwijkingen betreffen:

Doelstelling: 4.02.01: Zorgen voor een goede mkb ondersteuning
De voordelige afwijking van in totaal € 560.408,-- heeft betrekking op de afwikkeling van voorgaande jaren. Hiervan betreft € 518.702,-- de afrekening van oudere subsidieregelingen die via het SNN lopen. Het resterende bedrag van € 41.706,-- heeft betrekking op het afboeken van oudere verplichtingen en verstrekte subsidies waarvoor bij controle geen lasten meer zijn vastgesteld.

In de economische koers is voor het versterken van het ondernemerschap geld gebudgeteerd voor verschillende regelingen en bijdragen. De bijdragen voor Eurpopean Digital Innovation Hub (EDIH) en Founded in de North zullen in 2026 weer plaatsvinden, hierdoor is een voordeel ontstaan van € 425.000,--. Voor de voucherregelingen is voor de MKB advies vouchers weer een nieuwe regeling gestart, andere regelingen en bijdragen zullen in 2026 uitgezet worden. Hierdoor ontstaat in 2025 een voordeel van € 139.508,--. Het resterende voordeel betreft een voordeel op de afschrijving van € 17.222,-- en een kleine voordeel op Ik Ben Drents Ondernemer (IBDO) € 1.504,--.

Een voordelig saldo van € 1.100.727,-- zal worden toegevoegd aan de reserve versterking
economische structuur.

Beleidsopgave: 4.03 Ontwikkelen van de economische kracht van Drenthe

De totale afwijking betreft een voordeel van € 3.422.131,--.
De voornaamste afwijkingen betreffen:

Doelstelling 4.03.02 (Inter)nationaal verbinden van de kracht van Drenthe
De voordelige afwijking van € 3.418.000,-- heeft te maken met de herziene lastneming van de subsidie voor Greenwise.

De overige verschillen betreffen kleinere verschillen op verschillende posten binnen deze beleidsopgave.

Beleidsopgave: 4.04 Benutten van de economische kansen rondom transities en maatschappelijke opgaven

De totale afwijking betreft een voordeel van € 562.220,--.
De voornaamste afwijkingen betreffen:

Doelstelling: 4.04.01 Bijdragen aan en verder helpen van economische kansen vanuit de markt
Een voordeel van € 251.722,-- komt voort uit de afwikkeling van het voorgaande boekjaar. Het overige verschil betreft kleine afwijkingen op de budgetten projecten economische structuur en intermediaire organisatie. In 2025 is een reservering aangehouden van € 857.340,-- voor de subsidie aan Cure Technology. De lastneming hiervan zal in latere jaren plaatsvinden en het saldo zal via de reserve grote subsidies lopen. Door deze mutatie vindt op deze doelstelling een onttrekking plaats uit de reserve Versterking Economie van € 578.229,--.

Doelstelling: 4.04.02 Inspireren en verleiden om kansen rondom de transities en Drentse opgaves te ,--pakken
Een groot deel van dit bedrag, € 205.999,--, komt voort uit de definitieve vaststelling van oudere subsidiebeschikkingen en verplichtingen van de regeling Vierkant voor Werk in het laatste kwartaal van 2025. Daarnaast is voor de bijdrage aan het Just Transition Fund (JTF) in de derde actualisatie per abuis € 24.789,-- te veel aan het budget toegevoegd.

Doelstelling: 4.04.03 Werken aan sociaal-economisch perspectief
De totale afwijking van deze doelstelling betreft een voordeel van € 100.000,--. In 2025 is ingezet op verkenning en voorbereiding van de provinciale aanpak voor Vrijkomende Agrarische Bedrijfsbebouwing (VAB). De verdere uitwerking en uitvoering, waaronder het ontwikkelen van een provinciale handreiking, is voorzien vanaf 2026. Hierdoor hebben in 2025 nog geen of beperkte uitgaven plaatsgevonden binnen dit onderdeel, wat heeft geleid tot een voordeel.

Beleidsopgave: 4.05 Samenwerken aan een toekomstbestendige arbeidsmarkt  

De totale afwijking betreft een voordeel € 132.767,--.

Beleidsopgave: 4.06 Regiodeal Zuid- en Oost-Drenthe

De totale afwijking betreft een voordeel van € 5.455.035,--.
De voornaamste afwijkingen betreffen:

Doelstelling: 4.06.01 Verhogen brede welvaart en versterken samenwerking door Regio Deal Zuid- en Oost-Drenthe II 2023 - 2027
Het voordeel in de lasten op deze doelstelling bedraagt € 5.444.543,--. Binnen de reeds verstrekte tranches van Regio Deal II zijn meerdere subsidies verleend met een omvang van meer dan € 800.000,--. Conform de geldende begrotingsregels vindt de lastneming bij dergelijke subsidies plaats op het moment dat de prestatie wordt geleverd. Voor een groot deel van deze subsidies vindt de daadwerkelijke uitvoering plaats in 2026 en 2027, waardoor de bijbehorende lastneming ook in die jaren zal plaatsvinden. Deze verplichtingen lopen grotendeels via de Reserve verstrekte subsidies.
Een onderdeel van het genoemde voordeel betreft de provinciale bijdrage. Het gaat hierbij om een resterend bedrag van € 612.459,--. Deze middelen zijn benodigd voor de uitvoering van volgende tranches van de Regio Deal en zullen conform het getekende convenant worden ingezet. In dit convenant is vastgelegd dat in de periode 2024 tot en met 2027 in totaal € 60 mln. wordt geïnvesteerd in projecten in Zuid- en Oost-Drenthe. Het bestedingsritme is daarbij vooraf lastig toe te rekenen aan afzonderlijke jaren en is afhankelijk van de ingediende en gehonoreerde projectvoorstellen.
Wij stellen daarom voor het bedrag van € 612.459,-- over te hevelen naar 2026.

De overige verschillen betreffen kleinere verschillen op verschillende posten binnen deze beleidsopgave.

Beleidsopgave: 4.07 Stimuleren Recreatie en toerisme

De totale afwijking betreft een voordeel van € 2.435.288,--.
De voornaamste afwijkingen betreffen:

Doelstelling 4.07.01 Stimuleren van vitale en toekomstbestendige verblijfsrecreatie
De totale afwijking betreft een voordeel van € 432.199,--.

De onderbesteding op de begroting van 2025 vloeit grotendeels voort uit de onderbenutting van de subsidieregeling voor ondernemers; de Uitblinkersregeling. In het laatste kwartaal 2025 hebben we actief ingezet op het bereiken van ondernemers;  dit is effectief gebleken.
De aanvragen komen uit 2025, maar kunnen dit jaar niet meer worden afgehandeld. Het subsidie/coachingstraject is intensief en lang.
Binnen het programma hebben we vertraging opgelopen in de uitvoering door de aangekondigde instructieregel van minister Keijzer voor permanente bewoning.
Er zijn middelen gereserveerd voor handhaving op vakantieparken en ondersteuningsaanbod voor gemeenten die nog niet ingezet zijn. 
Wij stellen uw Staten voor om het bedrag van € 432.199,-- over te hevelen naar 2026.

Doelstelling 4.07.02 Behouden en versterken van de recreatieve infrastructuur
De totale afwijking betreft een voordeel van € 618.692,--.
Een bedrag van € 35.912,-- betreft een voordeel als gevolg van de afwikkeling van het voorgaande boekjaar.

Kwaliteitsverbetering recreatieve fietspaden
Voor dit onderdeel is sprake van een voordeel. De subsidieregeling Kwaliteitsimpuls recreatief fietsnetwerk Drenthe 2.0 loopt door tot en met 30 december 2027. Op grond van deze regeling kunnen aanvragen worden ingediend voor maatregelen die de kwaliteit van bestaande recreatieve fietspaden verbeteren. Binnen de jaarschijf 2025 resteert een bedrag van € 369.733,--. Dit bedrag wordt teruggestort in de Reserve mobiliteit ter financiering van aanvragen in de resterende jaren tot en met 2027.

Wandelen en overige routegebonden recreatie
De afwijking wordt veroorzaakt doordat een aantal projecten in 2025 nog geen doorgang heeft gevonden. Deze projecten bevonden zich in de voorbereidings- en besluitvormingsfase en waren in het verslagjaar nog niet gereed voor uitvoering. Hierdoor zijn de bijbehorende uitgaven nog niet gerealiseerd. De uitvoering van deze projecten is voorzien in de daaropvolgende jaren, waardoor de middelen op een later moment tot besteding zullen komen. Het opstellen van de wandelagenda zal naar verwachting begin 2026 zijn afgerond.

Doelstelling 4.07.03 Versterken toeristisch recreatief aanbod
De totale afwijking betreft een voordeel van € 1.180.716,--. Een bedrag van € 126.680,-- betreft een voordeel als gevolg van de afwikkeling van het voorgaande boekjaar.
Het overige voordeel van € 1.054.036,-- is het gevolg van fasering in de uitvoering van activiteiten binnen het programma Natuurlijk Platteland. De uitvoering van recreatieve maatregelen is gekoppeld aan natuurherstel en gebiedsontwikkelingen die meer tijd vergen dan oorspronkelijk voorzien. In 2025 lag de nadruk op voorbereiding, afstemming en planvorming, waardoor de uitvoering en bijbehorende uitgaven grotendeels doorschuiven naar 2026. Daarnaast zijn in 2025 gesprekken gevoerd over beheer en onderhoud van recreatieve voorzieningen in natuurgebieden en is gewerkt aan de voorbereiding van thematische dagrecreatie. De verdere uitwerking en uitvoering hiervan vindt plaats in 2026.
Wij verzoeken daarom het bedrag van € 1.054.036,-- over te hevelen naar 2026.

Doelstelling 4.07.05 Bevorderen ondernemerschap
De totale afwijking betreft een voordeel van € 179.484,--.
Dit voordeel houdt verband met projecten en regelingen binnen de nota Recreatie en Toerisme waarvan de uitwerking pas na vaststelling van deze nota in 2024 kon plaatsvinden. Het betreft onder andere de continuering van het expertteam dagrecreatie, hotels en groepensector, alsmede het duurzaamheidsprogramma en de inzet op arbeidsmarkt en onderwijs.
Daarnaast is het Actieprogramma Toekomstbestendig Drenthe op 4 december 2025 gelanceerd. De uitvoering en bijbehorende lasten van dit programma vinden grotendeels plaats vanaf 2026. Hierdoor zijn in 2025 nog beperkte uitgaven gerealiseerd, wat heeft geleid tot het genoemde voordeel.

De overige verschillen betreffen kleinere verschillen op verschillende posten binnen deze beleidsopgave.

Beleidsopgave: 4.01 Versterken van het vestigingsklimaat

De totale afwijking betreft een voordeel van € 337.189,--.
De voornaamste afwijkingen betreffen:

Doelstelling: 4.01.02. Versterken van het vestigingsklimaat
Ten opzichte van de begroting zijn baten gerealiseerd van € 337.189,--. Dit betreft bijdragen van derden voor verstrekte subsidies die vooraf waren toegezegd, maar niet in de begroting waren opgenomen.

Beleidsopgave: 4.02 Versterken van het ondernemerschap

Niet van toepassing.

Beleidsopgave: 4.03 Ontwikkelen van de economische kracht van Drenthe

Niet van toepassing.

Beleidsopgave: 4.04 Benutten van de economische kansen rondom transities en maatschappelijke opgaven

De totale afwijking betreft een voordeel € 43.515,--.

Beleidsopgave: 4.05 Samenwerken aan een toekomstbestendige arbeidsmarkt  

De totale afwijking betreft een nadeel van € 32.449,--.

Beleidsopgave: 4.06 Regiodeal Zuid- en Oost-Drenthe

De totale afwijking betreft een nadeel van € 4.342.028,--.
De voornaamste afwijkingen betreffen:

Doelstelling:4.06.01. Verhogen brede welvaart en versterken samenwerking door Regio Deal Zuid- en Oost-Drenthe II 2023 - 2027

Het nadeel in de baten op deze doelstelling bedraagt € 4.357.297,--. Dit nadeel houdt direct verband met het voordeel in de lasten binnen dezelfde doelstelling. De baten bestaan grotendeels uit rijksbijdragen en cofinancieringsbijdragen van gemeenten, die zijn gekoppeld aan de daadwerkelijke voortgang en uitvoering van de projecten. Omdat een belangrijk deel van de gesubsidieerde projecten in 2026 en 2027 tot uitvoering komt, zijn de daarmee samenhangende uitgaven in 2025 nog niet of slechts beperkt gerealiseerd. Als gevolg hiervan zijn ook de bijbehorende baten in 2025 lager uitgevallen dan geraamd. Conform de systematiek van de Regio Deal worden deze baten verantwoord in het jaar waarin de prestaties worden geleverd en de lasten worden genomen. Het nadeel in de baten is daarmee het directe gevolg van de fasering in de uitvoering van de projecten en loopt parallel aan het uitstel van de lastneming.

De overige verschillen betreffen kleinere verschillen op verschillende posten binnen deze beleidsopgave.

Beleidsopgave: 4.07 Stimuleren Recreatie en toerisme

De totale afwijking betreft een voordeel van € 67.403,--.