Programma 1 beleidsopgaven

Goed openbaar bestuur in Drenthe

Inleiding

In 2025 hebben Gedeputeerde Staten samen met Provinciale Staten verder gewerkt aan het versterken van een open, betrouwbaar en samenwerkend bestuur in Drenthe. Centraal stonden het verbeteren van participatie, het vergroten van invloed op nationaal en Europees beleid en het versterken van de samenwerking met gemeenten en maatschappelijke partners.

Participatie en democratische vernieuwing
Er is voortgebouwd op de lijn om inwoners meer te betrekken bij het provinciale beleid. In samenwerking met de Statengriffie is gewerkt aan de voorbereiding van het tweede burgerberaad en is het participatieplatform Wij zijn Drenthe verder doorontwikkeld. Het beleidskader participatie is in december door PS vastgesteld. Hierin zijn uitgangspunten en werkprincipes opgenomen voor een structurele aanpak van participatie. Ook is ingezet op kennisuitwisseling via het provinciale participatienetwerk, de Noordelijke Leergemeenschap Participatie (start 2026) en het Europese project Speak UP.
De adviezen uit het Burgerberaad Wonen uit 2024 worden vanuit verschillende thema’s omgezet in concrete beleidsvoorstellen en besluiten. Zo zijn veel adviezen uitgewerkt in de Woonagenda en zijn adviezen over energie uitgewerkt in de energievisie. Het advies over mobiliteit wordt expliciet wordt opgenomen in het nieuw te schrijven Mobiliteitsprogramma. De uitvoeringsprogramma’s die daaronder komen zullen van start gaan in 2028. In bijlage 9 wordt de opvolging van de afzonderlijke adviezen geschetst.

Public affairs en belangenbehartiging
In Den Haag hebben we onze aanwezigheid versterkt via een public affairscoördinator en actieve betrokkenheid bij politieke processen. Inzet is gepleegd op onder meer de Voorjaarsnota van het Rijk, het behoud van middelen voor de Nedersaksenlijn en verkiezingsprogramma’s.
Internationaal is gewerkt aan de uitvoering van onze Europa- en Duitslandagenda. In Brussel is actief invloed uitgeoefend op relevante beleidsdossiers, zoals landbouw, energie en defensie. In Duitsland zijn de relaties met Nedersaksen, Emsland en Grafschaft Bentheim verder verdiept. Een delegatie van Provinciale Staten en de commissaris van de Koning bracht in oktober een werkbezoek aan de Permanente Vertegenwoordiging van Nedersaksen in Brussel.

Interbestuurlijk samenwerken
De provincie heeft ook in 2025 ingezet op sterke samenwerking met gemeenten, regio’s en maatschappelijke partners. Dat gebeurde onder andere via het SNN, Regio Zwolle, Regio Groningen Assen, Regiodeals en het traject Nij Begun.
De toenemende complexiteit van het gemeentelijk takenpakket maakt regionale samenwerking noodzakelijker. In gesprekken met colleges van B&W en maatschappelijke organisaties is gezocht naar verbinding en gezamenlijke uitvoering van maatschappelijke opgaven.

Interbestuurlijk toezicht
Het Uitvoeringsprogramma Interbestuurlijk Toezicht (IBT) is in 2025 afgestemd met de Drentse gemeenten en vastgesteld door Gedeputeerde Staten. Ook is de integrale rapportage IBT vastgesteld.

Wat hebben we bereikt en wat hebben we gedaan?

Doelstelling

Omschrijving doelstelling

Status

Toelichting realisatie

1.03.01 Rechtmatige, heldere, transparante en zorgvuldige besluitvorming

Bij onze besluitvorming passen wij de geldende regelgeving en beleidskaders toe, waaronder de Wet Bibob, de Archiefwet, de Wet open overheid (Woo), de Algemene Wet bestuursrecht (Awb) en het Burgerlijk wetboek (BW). De juridische kwaliteit borgen wij door tweedelijns advisering en toetsing van o.a. regelgeving en overeenkomsten.

Controladvisering, uitvoeren van rechtmatigheid, doelmatigheid- en doeltreffendheids-onderzoeken en de verbijzonderde interne controle.

Juridische kwaliteit en integriteit
De juridische kwaliteit van de organisatie is geborgd met toepassing van geldende regelgeving en beleidskaders, waaronder de Algemene Wet bestuursrecht (Awb), de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG), de Wet Bibob, de Archiefwet, de Wet open overheid (Woo) en het Burgerlijk wetboek (BW). Daarnaast is de juridische kwaliteit gewaarborgd ook door via tweedelijns advisering, toetsing van onder andere regelgeving en (samenwerkings)overeenkomsten.   
Nieuwe ontwikkelingen in wetgeving en technologie, zoals kunstmatige intelligentie (AI), vragen om verdere professionalisering en ontwikkeling van nieuwe of aanpassing van bestaande kaders. In 2025 zijn hiervoor de eerste stappen gezet.  

Implementatie Bibob-beleid
In 2025 is verder ingezet op de implementatie van het Bibob-beleid. Een belangrijke voorwaarde voor ons signaalgerichte Bibob-beleid is dat medewerkers signalen herkennen en melden. Daarom hebben alle thema’s een bewustwordingssessie gevolgd. We hebben verder het signaalgerichte beleid uitgerold bij vastgoed en subsidies. Ook is de samenwerking met Drentse gemeenten geïntensiveerd. Bereikte resultaten hierbij zijn:

  • Er is onderzoek gedaan naar de behoefte en mogelijkheden om regionaal in Drenthe samen te werken in kader van Bibob.
  • De samenwerking op gebied van Bibob met partners in het veiligheidsdomein, zoals politie, Openbaar Ministerie en het RIEC is geïntensiveerd.
  • Er is een Drents Bibob netwerkoverleg gestart waarbij de provincie, Drentse gemeenten, waterschappen, OD Drenthe, het OM en het RIEC aansluiten.

In kader van ons Bibob-beleid hebben we meerdere Bibob-onderzoeken verricht om te voorkomen dat subsidies, vastgoedtransacties, omgevingsvergunningen en aanbestedingen misbruikt worden voor het plegen van strafbare feiten en/of het witwassen van illegaal verkregen middelen. In kader van de incidenteel verkregen middelen voor ondermijning en Bibob heeft er een evaluatie plaatsgevonden om inzage te geven in de opbrengsten aan de Provinciaalse Staten. Op basis hiervan is een voorstel uitgewerkt om de extra middelen te verlengen voor de komende vier jaren. Hiermee is de onderzoekscapaciteit tot en met 2029 uitgebreid. Deze uitbreiding maakt het mogelijk om het signaalgerichte beleid verder door te voeren en de integriteitstoetsing binnen de provincie verder te versterken.

Er is door concerncontrol uitvoering gegeven aan advisering op onder meer de kwaliteit van P&C producten en de wekelijkse advisering op besluitvormingsstukken. Er zijn voorbereidingen getroffen voor het opstarten van een nieuw onderzoek in het kader van artikel 217a Provinciewet in 2026. Verder zijn onderzoeken van de Noordelijke Rekenkamer gecoördineerd en is door de verbijzonderde interne controle uitvoering gegeven aan het controleplan, waar het afgeven van de rechtmatigheidsverantwoording van het college onderdeel vanuit maakt.  

1.03.02 Financieel gezonde en krachtige Drentse medeoverheden

Onder coördinatie tot stand gekomen Uitvoeringsprogramma Interbestuurlijk Toezicht en integrale rapportage Interbestuurlijk Toezicht.
Beoordelen structureel en reëel evenwicht van de begroting en meerjarenraming van de Drentse gemeenten, gemeenschappelijke regelingen en waterschappen.

In 2025 heeft de provincie de begrotingen van de Drentse gemeenten, gemeenschappelijke regelingen en waterschappen beoordeeld. Op basis hiervan zijn besluiten genomen over de vorm van toezicht die in 2026 van toepassing is.
Als onderdeel van onze wettelijke toezichtstaak hebben wij in het provinciale deel van het landelijke toezichtverslag aan de Tweede Kamer een nadere toelichting gegeven op de financiële positie van de Drentse gemeenten. Daarbij is niet alleen gekeken naar de cijfers, maar ook naar het verhaal daarachter. Zo ontstaat een beter en genuanceerd beeld van de financiële situatie en ontwikkelingen bij het lokaal bestuur in Drenthe.

1.03.03 Passende regionale samenwerking voor maatschappelijke opgaven

Wij geven onze samenwerking met andere partijen vorm door onder meer werkbezoeken aan Drentse gemeenten, omliggende provincies en Drentse waterschappen. Ook het inrichten en beheren van de governance van verbonden partijen en samenwerkingsverbanden draagt hieraan bij. Daarnaast werken we in 2025 aan onze vernieuwde samenwerkingsafspraken met de Sociaal Economische Raad Noord-Nederland.

Het afgelopen jaar hebben we als college 2 werkbezoeken gebracht aan een maatschappelijke partner en een provincie. Dit naast onze jaarlijkse zomerbijeenkomst met de Drentse bestuurders.

1.03.04 Drenthe beschikt over een sterke Nederlandse, Europese en internationale lobby en een goed ontwikkeld maatschappelijke netwerk

Voor het verwerven van een sterke lobbypositie moeten we goed zichtbaar zijn in de relevante netwerken en tijdig de juiste informatie verkrijgen om Drentse beleidsdoelstellingen te behalen. Om onze doelstellingen op nationaal niveau te kunnen behalen, trekken wij veelal samen op met het Interprovinciaal Overleg (IPO) en onze lobbyisten van het SNN. Op Europees vlak willen wij invloedrijke posities bezetten in ambtelijke en bestuurlijke (inter)nationale netwerken zoals Comité van de Regio’s en de CPMR (Conference of Peripheral Maritime Regions)-North Sea Commission (waarbij wij ambtelijk rechtstreeks en bestuurlijk via de provincie Groningen zijn aangehaakt). Daarnaast gebruiken wij onze Europa-agenda voor het beheren en stimuleren van Europese projecten.  

De provincie Drenthe is in 2025 actief en zichtbaar geweest binnen relevante netwerken, zowel nationaal als internationaal. Door gericht contact met besluitvormers en samenwerkingspartners heeft de provincie tijdig toegang tot relevante informatie en is invloed uitgeoefend op dossiers die belangrijk zijn voor het realiseren van de Drentse beleidsdoelen.

Public Affairs - Den Haag  
Er is regelmatig contact geweest met bewindspersonen, Kamerleden en de ambtelijke top van diverse ministeries. Drenthe is zichtbaar in de overleggen binnen het Interprovinciaal Overleg (IPO) en het Samenwerkingsverband Noord-Nederland (SNN), waarin actief wordt meegedacht en Drentse belangen worden ingebracht.
De provincie heeft ook deelgenomen aan publieke en politieke netwerkevenementen, zoals het Prinsjesdagontbijt en Noord in Nieuwspoort. Deze bijeenkomsten bieden een podium om de zichtbaarheid van de provincie Drenthe te vergroten en om het contact met relevante gesprekspartners te onderhouden.

Public Affairs - Europa en Duitsland  
Drenthe is goed vertegenwoordigd in Europese netwerken en grensoverschrijdende overleggen met de noordelijke provincies en de deelstaat Nedersaksen. Er is structureel contact met het Consulaat-Generaal in Düsseldorf, de Drentse grensgemeenten en de Duitse Landkreise langs de grens.
In 2025 vonden twee delegatiebezoeken aan Brussel plaats, in maart en september. Tijdens het bezoek in maart is deelgenomen aan het evenement Ticket to Connect. In september namen leden van Provinciale Staten deel aan het IPO-jaarcongres in Brussel en is gesproken met vertegenwoordigers van de Conference of Peripheral Maritime Regions (CPMR).
De gedeputeerde Europa en andere collegeleden voerden in 2025 gesprekken met Europarlementariërs, leden van de Europese Commissie, vertegenwoordigers van de Permanente Vertegenwoordiging van Nederland en ambtenaren van Europese departementen. Tijdens deze gesprekken zijn Drentse belangen en lobbydossiers onder de aandacht gebracht.
Daarnaast heeft Drenthe actief deelgenomen aan de jaarlijkse Week van de Regio’s en Steden in Brussel, inclusief het nationale netwerkevenement van het Huis van de Nederlandse Provincies. Hiermee is de zichtbaarheid en positie van Drenthe binnen de Europese netwerken verder versterkt.

Ook binnen nationale en interprovinciale samenwerkingsverbanden zoals IPO, HNP en SNN is Drenthe actief betrokken geweest bij het delen van kennis, het formuleren van gezamenlijke standpunten en het uitdragen van de Drentse belangen.

1.03.05 Versterken van de samenwerking met Duitsland

Voor het versterken van de samenwerking met Duitsland, in het bijzonder de Landkreise Emsland en Grafschaft Bentheim voeren we de Drentse Duitslandagenda uit. Daarnaast voeren wij de Samenwerkingsagenda Nederland-Nedersaksen uit, samen met het Rijk, in het bijzonder het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, alsook de provincies Groningen, Fryslân en Overijssel. Wij participeren in het Europees netwerk van grensregio's (European Association of Economic Border Regions). Wij voeren het Interreg VI Programma Nederland-Duitsland 2021-2027 uit.

Samenwerking met Duitsland en grensregio’s
Voor het versterken van de samenwerking met Duitsland voert de provincie Drenthe de Drentse Duitslandagenda uit. De focus ligt op de samenwerking met de Landkreise Emsland en Grafschaft Bentheim. Daarnaast wordt uitvoering gegeven aan de Samenwerkingsagenda Nederland-Nedersaksen, samen met het Rijk, het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, het Consulaat-Generaal in Düsseldorf en de provincies Groningen, Fryslân en Overijssel.
Drenthe is actief in het Europese netwerk van grensregio’s (European Association of Economic Border Regions) en neemt deel aan de uitvoering van het Interreg VI-programma Nederland-Duitsland (2021–2027).
Een belangrijk resultaat in 2025 was de vaststelling van de derde Drentse Duitslandagenda door Provinciale Staten in mei. Bij het opstellen van deze agenda is opnieuw bevestigd hoe waardevol een stabiel, zichtbaar en breed gedragen Drents Duitslandbeleid is voor onze Duitse partners.
De Drentse inzet werkt inspirerend: in december 2025 stelt de Landkreis Emsland een eigen Niederlande-Agenda vast. Ook de Landrat van Grafschaft Bentheim heeft aangegeven een vergelijkbare agenda op te stellen.
Een ander hoogtepunt in 2025 was de gezamenlijke presentatie van de Drentse Duitslandagenda, samen met de gemeenten Emmen en Coevorden, tijdens de Dag van de Duitse Eenheid op 3 oktober in Coevorden.
Tot slot vond op 1 oktober een gezamenlijk bezoek plaats van Provinciale Staten en de commissaris van de Koning aan de Europaminister van Nedersaksen, Melanie Walter. Dit bezoek vond plaats in Brussel, in de vertegenwoordiging van de deelstaat Nedersaksen, en droeg bij aan het versterken van de onderlinge relaties.

1.03.06 Versterking participatie

Om samen met inwoners, maatschappelijke instellingen en bedrijven betere beslissingen te nemen, is het belangrijk om goed deel te nemen aan beleidsprocessen en zorgvuldige stappen te volgen. We gaan een participatiebeleid opstellen door te kijken naar de manieren waarop we nu participeren, ervaringen van externe partners te verzamelen en te onderzoeken welke instrumenten en structuren er al zijn.
Dit beleid wordt vertaald naar een plan om het in de praktijk te brengen:
•   We passen de huidige inspraakregels uit 1996 aan naar nieuwe regels voor participatie, zoals voorgeschreven in de Omgevingswet en de Wet versterking participatie op decentraal niveau.
•   We versterken of benutten beter de (interne) vaardigheden op het gebied van participatie van inwoners, bedrijven, organisaties en overheden door goede voorbeelden te delen, leerprojecten op te zetten en intervisie voor collega's te organiseren.

Participatie en democratische vernieuwing
Op 17 december 2025 hebben Provinciale Staten het beleidskader participatie vastgesteld. Dit kader beschrijft de uitgangspunten en werkprincipes waarmee de provincie de komende jaren invulling geeft aan participatie van inwoners en maatschappelijke organisaties.
Parallel aan het beleidskader is het proces gestart om te komen tot een participatieverordening, als vervanging van de inspraakverordening uit 1996. Daarbij sluiten we aan bij ervaringen en goede voorbeelden van andere provincies, de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK).
De opbouw van kennis en vaardigheden binnen de organisatie wordt ondersteund via de actielijnen uit het beleidskader. Daarnaast wordt gewerkt aan de doorontwikkeling van het instrument burgerberaad en aan het verbeteren van digitale participatie, onder andere via het platform Wij zijn Drenthe.

Welke feiten en cijfers zijn er?

Verplichte indicatoren 
Via het Besluit Begroting en Verantwoording is vastgelegd, dat alle provincies vanaf de begroting 2018 indicatoren in de begroting moeten vermelden. Deze indicatoren zijn in IPO-verband opgesteld en vastgesteld door het ministerie van BZK. De achterliggende gegevens zijn te vinden via de website van het IPO. Daar is ook vergelijkingsmateriaal met andere provincies te vinden en de definitie die wordt gehanteerd voor de betreffende indicator. 

Kengetal: gemeenten onder preventief financieel toezicht 
Aantal gemeenten onder preventief financieel toezicht in Drenthe   0 (2025) 

Definitie: Gemeenten staan onder preventief financieel toezicht van de provinciale toezichthouder als er sprake is van een niet structureel en reëel sluitende begroting en/of meerjarenraming bij een gemeente. 

Wat heeft deze beleidsopgave gekost?

1.03 Goed openbaar bestuur in Drenthe

Primitieve begroting

Begroting na wijziging

Realisatie

Verschil

Lasten

6.937.763

9.194.146

8.459.955

734.191

Doelstelling 1.03.01 Rechtmatige, heldere, transparante en zorgvuldige besluitvorming

871.398

871.398

2.665.113

-1.793.715

Doelstelling 1.03.02 Financieel gezonde en krachtige Drentse medeoverheden

14.000

14.000

8.789

5.211

Doelstelling 1.03.03 Passende regionale samenwerking voor maatschappelijke opgaven

3.003.920

5.582.218

5.978.879

-396.661

Doelstelling 1.03.04 Drenthe beschikt over een sterke Nederlandse, Europese en internationale lobby en een goed ontwikkeld maatschappelijke netwerk

3.048.445

2.726.530

-193.366

2.919.896

Doelstelling 1.03.06 Versterking participatie

0

0

540

-540

Baten

-12.000

-12.000

-746

-11.254

Doelstelling 1.03.01 Rechtmatige, heldere, transparante en zorgvuldige besluitvorming

-12.000

-12.000

-746

-11.254

Saldo

6.925.763

9.182.146

8.459.210

722.936

Ontwikkelingen

Voor deze beleidsopgave hebben zich tussentijds geen vermeldenswaardige nieuwe ontwikkelingen voorgedaan.

Deze pagina is gebouwd op 04/21/2026 15:34:05 met de export van 04/21/2026 15:13:52