Programma 4 beleidsopgaven

Benutten van de economische kansen rondom transities en maatschappelijke opgaven

Inleiding

De grote transities zijn voor Drenthe niet alleen een opgave, maar ook een kans. We dagen Drentse bedrijven uit om met slimme, groene innovaties maatschappelijke vraagstukken op te lossen. Zo ontstaan nieuwe verdienmodellen én zichtbare impact. Met de RIS3-transities als kompas - circulariteit, energietransitie, van zorg naar gezondheid en digitalisering - zetten we economische kansen om in duurzame groei voor Drenthe.

In 2025 is met de Europese fondsen een samenhangend pakket aan subsidieregelingen ontwikkeld om de transities te versnellen en het regionale verdienvermogen te versterken. Het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) richt zich op innovatie, ecosysteemvorming en toepassingen binnen de RIS3-transities, bijvoorbeeld via de openstellingen voor slimme energiesystemen, valorisatie en instrumenten die mkb en start- /scale-ups ondersteunen. Bij het Just Transition Fund (JTF) Groningen-Emmen ligt de focus op een rechtvaardige overgang naar een groene economie, via openstellingen voor arbeidsmarkttransitie, investering & opleiding en markt gedreven groene onderzoeks- en investeringsprojecten. De provincie draagt financieel bij door cofinanciering, een vereiste vanuit de Europese en nationale programma's.
In 2025 is ook de onderhandelingsfase voor het nieuwe Meerjarig Financieel Kader 2028-2034 gestart tussen de Europese commissie en de lidstaten. Samen met noordelijke en landelijke partners hebben wij actief gelobbyd voor behoud van de substantiële middelen voor het cohesiebeleid, die kunnen worden ingezet voor de regionale opgaven. Hier blijven wij in 2026 actief op inzetten.  

Daarnaast is in 2025 is de Drentse Agenda Defensie en Veiligheid vastgesteld. Deze biedt kansen om de regionale economie te versterken door defensie- en veiligheidsopgaven te koppelen aan innovatie, bedrijvigheid en werkgelegenheid. Wij bouwen aan een sterk samenwerkingsnetwerk tussen Defensie, ondernemers, kennisinstellingen en overheden, zodat Drentse bedrijven kunnen aanhaken op (inter)nationale kansen, waaronder dual-use toepassingen. Daarmee stimuleren we investeringen, talentontwikkeling en een toekomstbestendige arbeidsmarkt, terwijl wij bijdragen aan de weerbaarheid en veiligheid van de regio.

Wat hebben we bereikt en wat hebben we gedaan?

Doelstelling

Omschrijving doelstelling

Status

Toelichting realisatie

4.04.01 Bijdragen aan en verder helpen van economische kansen vanuit de markt

We willen bijdragen aan nieuwe economische kansen vanuit de markt en deze verder helpen. Dit doen we zowel via projecten als via het systeem van hubs en kennisinstellingen.  
Bedrijven en partijen met nieuwe economische kansen en innovatieve ideeën helpen we o.a. met subsidies en kennis. We ondersteunen bedrijven en andere partners bij het ontwikkelen van projecten en het leggen van verbindingen met bijvoorbeeld kennisinstellingen en andere relevante partijen. Bijvoorbeeld door innovatieve bedrijven te koppelen aan vraagstukken vanuit defensie.
Ook stimuleren en ondersteunen we de (door)ontwikkeling van kennis- en innovatie-ecosystemen, zodat een optimale ondersteuningsstructuur ontstaat voor bedrijven om kansen te benutten. Bijvoorbeeld door het faciliteren van zogenoemde hubs en andere intermediaire organisaties.
We stimuleren Drentse bedrijven, projecten en initiatieven om vooral in het Noorden samen te werken door individuele ideeën en projecten te koppelen, en verbindingen en contacten te leggen. Dit doen we bijvoorbeeld door bedrijven te stimuleren zich aan te sluiten bij een noordelijk innovatiecluster of ondernemersnetwerk, en door te helpen bij het (verder) ontwikkelen van talent in de regio. Dit moet leiden tot (de verdere ontwikkeling van) regionale ecosystemen.
Daarnaast besteden we aandacht aan (boven-)regionale ecosystemen. Alleen door hechte en hoogwaardige ecosystemen te creëren, slagen we erin de noodzakelijke kruisbestuivingen en verbindingen over sectorgrenzen heen te realiseren, die nodig zijn voor het benutten van nieuwe kansen.

Voor het midden- en kleinbedrijf (mkb) is in 2025 een breed pakket aan regelingen opengesteld. Zo is de MIT-regeling (MKB In Topsectoren) opnieuw beschikbaar gesteld. Vooral het onderdeel haalbaarheid was populair. Ook binnen het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) en het Just Transition Fund (JTF) zijn regelingen voor het mkb beschikbaar. Een nieuwe regeling is de VIA (Versneller Innovatieve Ambities). Deze regeling stimuleert laagdrempelig innovatieprojecten van mkb’ers, vaak in samenwerking, die bijdragen aan regionale transities. Daarnaast zijn de Valorisatieregeling (middelgroot en klein), de MKB-haalbaarheidsvoucher en, vanuit JTF, de regelingen MKB-personeel en scholing en MKB-digitalisering en robotisering opengesteld.
Met de openstelling Verder werken aan onderscheidend vermogen is ingezet op consortia met een gezamenlijke visie op ecosysteemaanpak. Doel is nieuw verdienvermogen en maatschappelijke impact realiseren. Voorbeelden van projecten zijn: PlesTic Ready, Care2Change, Medicijnresten uit water en Noord-Nederland verdient Circulair. Dit laatste project ondersteunt bedrijven bij het ontwikkelen van circulaire businesscases en ketensamenwerking.
De energietransitie wordt versneld met de openstelling Slimme energiesystemen en duurzame energie. Meerdere projecten zijn in voorbereiding. Aanvullend zijn in 2025 openstellingen afgerond die randvoorwaarden voor duurzame samenwerking versterken, zoals Structurele samenwerking kennisinstellingen en ondernemers. Op basis hiervan is het project Konnect 2.0 goedgekeurd.
De openstelling Versterking van de MKB-dienstverlening biedt ruimte voor een programmatische aanpak van de verdere ontwikkeling van mkb-dienstverlening in Noord-Nederland. Om de aanpak van Founded te bestendigen en versterken, is er de openstelling Verdere versterking dynamiek startups en scale-ups.
Een uniek project is het circulaire textielproject S3ORTED. Hiervoor is € 15 miljoen aan JTF-subsidie verstrekt. Het project richt zich op innovatie, recycling, gedragsverandering en samenwerking in de hele keten: van inzameling en sortering tot hergebruik en vezel-tot-vezelrecycling.
Wij hebben cofinanciering verleend aan de AI-Hub Noord-Nederland voor het EFRO-project Naar een robuust en toekomstbestendig innovatie-ecosysteem voor AI in Noord-Nederland.
Een noordelijk initiatief voor de maakindustrie is INFINITECH. Dit project is nog in ontwikkeling en richt zich op samenwerking tussen hightechbedrijven en kennisinstellingen om innovatie in autonome systemen te versnellen. Ook hebben wij subsidie verleend aan het InnovatieCluster Drachten, zodat meer Drentse maakbedrijven kunnen deelnemen.
Samen met hubs, campussen, IBDO en Founded werken wij aan de doorontwikkeling van het Drentse kennis- en innovatie-ecosysteem. Voor versterking van het digitale ecosysteem werken wij met de IT Hub, IBDO en de gemeenten Emmen en Assen aan een plan voor samenwerking.
Het systeem van hubs en campussen blijft in beweging. De Stichting Health Hub Roden is gestopt; in 2026 volgt de afronding. Dit besluit is genomen op basis van onderzoeken, omdat de hub onvoldoende meerwaarde had voor bedrijfsleven en kennisinstellingen. Een nieuwe ontwikkeling is de Veiligheidscampus in Assen, die mede invulling geeft aan de Drentse Agenda Defensie en Veiligheid. Een andere belangrijke ontwikkeling is de Greenwise Campus. Onze ambitie is dat deze campus uitgroeit tot een motor voor toekomstige groei in de noordelijke economie. Dit vraagt om stevige inzet van partners in financiën, capaciteit en samenwerking. De ontwikkeling heeft vertraging opgelopen door het later afgeven van de JTF-beschikking en het verkrijgen van vergunningen voor de verbouw van het innovatiecentrum.
De Regiocampus Meppel is een bewezen samenwerking die fungeert als regionale motor voor innovatie, talentbehoud en economische ontwikkeling in Zuidwest-Drenthe. Vanuit de provincie is een eenmalige financiële bijdrage verstrekt om continuïteit en doorontwikkeling te borgen.

4.04.02 Inspireren en verleiden om kansen rondom de transities en Drentse opgaves te pakken

We willen dat er in Noord-Nederland baanbrekende nieuwe innovaties en economische activiteiten ontstaan. De ambitie is om ons op Europees niveau te onderscheiden.  
We inspireren en verleiden bedrijven en partijen om economische kansen te pakken gekoppeld aan maatschappelijke opgaven en transities.
Dit doen we met name door:

  • Op te treden als launching customer door zelf op te treden als eerste klant (van innovatieve producten en diensten);
  • Mede te investeren in innovatie- en onderzoeksprogramma’s en het creëren van testomgevingen;
  • Het (mede) organiseren van informatie- en netwerkbijeenkomsten/platformen waar bedrijven kennis en ervaringen kunnen delen en samenwerkingsmogelijkheden kunnen verkennen;
  • Voorbeelden van initiatieven waar bedrijven samenwerken aan projecten voor het voetlicht te brengen.

Om de circulaire economie te bevorderen is de Vereniging Circulair Groningen uitgebreid met Drenthe. Daarnaast zijn wij samen met de Drentse gemeenten gestart met de Drentse Circulaire Samenwerking (DCS). Via projecten als European Circular Innovation Valley (ECIV) en Circular Trust Building (CTB) werken wij aan circulaire innovatie, ketensamenwerking en praktijkgerichte toepassingen. De provincie zet hierbij stappen als launching customer en investeert in test- en pilotprojecten.
Er zijn verschillende webinars georganiseerd om bedrijven te stimuleren gebruik te maken van middelen uit het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) en het Just Transition Fund (JTF). Bedrijven en consortia die succesvol projecten hebben ingediend, worden via diverse kanalen als voorbeeld in het zonnetje gezet.
Wij hebben subsidie verleend aan het Tech Event Noord-Nederland, dat in juni in Assen plaatsvond. Deze technische beurs bood een platform waar bedrijven hun innovaties, producten en diensten konden presenteren aan een breed publiek.

4.04.03 Werken aan sociaal-economisch perspectief

In heel Drenthe hebben bedrijven te maken met grote veranderingen. Schaarste aan medewerkers, energie en grondstoffen, toegenomen kosten, maar ook wet- en regelgeving die op onderdelen steeds stringenter wordt, hebben gevolgen voor de verdienmodellen van huidige en nieuwe ondernemingen. In zijn algemeenheid geldt dit voor heel Drenthe, maar in het bijzonder voor het landelijk gebied. Gezien de grote opgaven daar, is extra aandacht nodig voor het sociaal-economisch perspectief. Hoe kunnen mkb- (waaronder agrarische) bedrijven in het landelijk gebied zich aanpassen aan de nieuwe situatie en zo gezamenlijk een gezonde basis blijven vormen voor de sociaaleconomische structuur in hun omgeving? We gaan na hoe we als provincie hierbij kunnen ondersteunen, waarbij we willen aansluiten op de verschillende initiatieven in de samenleving.

De afgelopen periode hebben wij gezocht naar interventies in het landelijk gebied die bijdragen aan een beter sociaal-economisch perspectief en waarbij de provincie een duidelijke rol kan spelen. Daarbij hebben wij vastgesteld dat Drenthe voor een groeiende opgave staat rondom Vrijkomende Agrarische Bedrijfsbebouwing (VAB). Door schaalvergroting en bedrijfsbeëindiging ontstaat steeds meer leegstand van agrarische gebouwen. Deze ontwikkeling brengt risico’s met zich mee, zoals verrommeling, leegstand en ondermijning. Tegelijk biedt dit kansen voor economische vernieuwing en leefbaarheid in het landelijk gebied.
De aanpak van VAB is belangrijk voor een vitaal en toekomstgericht Drents platteland. Door te investeren in kennis, beleid en uitvoering willen wij leegstand omzetten in lokale woningbouw of bedrijvigheid. Zo verbeteren wij de ruimtelijke kwaliteit en geven gemeenten en ondernemers duidelijke handvatten voor herontwikkeling.
In 2026 starten wij met het ontwikkelen en uitvoeren van een provinciale handreiking. Deze vormt input voor het programma Ruimtelijke Kwaliteit en draagt bij aan sectorale doelen op het gebied van wonen, werken, recreatie, natuur, ruimtelijke kwaliteit en het tegengaan van ondermijning.

Welke feiten en cijfers zijn er?

Voor de genoemde onderwerpen zijn in 2025 geen feiten en cijfers beschikbaar.

Wat heeft deze beleidsopgave gekost?

4.04 Benutten van de economische kansen rondom transities en maatschappelijke opgaven

Primitieve begroting

Begroting na wijziging

Realisatie

Verschil

Lasten

2.346.186

2.925.060

2.362.840

562.220

Doelstelling 4.04.01 Bijdragen aan en verder helpen van economische kansen vanuit de markt

1.966.186

2.307.656

2.076.225

231.431

Doelstelling 4.04.02 Inspireren en verleiden om kansen rondom de transities en Drentse opgaves te pakken

280.000

517.404

286.616

230.788

Doelstelling 4.04.03 Werken aan sociaal-economisch perspectief

100.000

100.000

0

100.000

Baten

-73.469

-151.020

-194.535

43.515

Doelstelling 4.04.01 Bijdragen aan en verder helpen van economische kansen vanuit de markt

0

0

-50.000

50.000

Doelstelling 4.04.02 Inspireren en verleiden om kansen rondom de transities en Drentse opgaves te pakken

-73.469

-151.020

-144.535

-6.485

Saldo

2.272.717

2.774.040

2.168.305

605.735

Ontwikkelingen

Voor deze beleidsopgave hebben zich tussentijds geen vermeldenswaardige nieuwe ontwikkelingen voorgedaan.

Deze pagina is gebouwd op 04/21/2026 15:34:05 met de export van 04/21/2026 15:13:52